Chùa Xuân Quang Đắk Lắk: Ngôi cổ tự 200 năm với kiến trúc đá điệp độc đáo
Giữa khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ của những thửa ruộng bậc thang tại Đắk Lắk, chùa Xuân Quang hiện lên như một chứng nhân lịch sử với tuổi đời gần 200 năm. Ngôi cổ tự này không chỉ gây ấn tượng bởi vị trí tọa lạc trên ngọn đồi cao, phóng tầm mắt xuống cánh đồng xanh mướt, mà còn thu hút bởi phần móng đá điệp xếp chồng độc đáo - một nét kiến trúc hiếm có còn lưu giữ đến ngày nay.
Lịch sử gần 2 thế kỷ của ngôi chùa cổ
Theo lời kể của trụ trì Thích Nhuận Thành, chùa Xuân Quang cách phường Tuy Hòa khoảng 30 km về phía tây bắc (thuộc Phú Yên cũ) đã tồn tại qua nhiều thăng trầm lịch sử. Sư thầy chia sẻ: "Dấu tích rõ nhất là văn bia của hòa thượng còn lưu lại niên, tính đến nay gần 100 năm. Nhưng đó chỉ là tư liệu về vị trụ trì gần nhất. Những bậc cao niên hơn 100 tuổi trong vùng kể lại rằng, khi họ sinh ra, ngôi chùa đã sừng sững trên đồi từ rất lâu".
Trong những năm tháng kháng chiến gian khó, một bộ phận dân cư phải di dời, khiến ngôi chùa rơi vào cảnh bỏ hoang. Chỉ còn lại bức tượng Phật đá cao hơn 1 mét, chiếc giếng cổ và ngôi tháp cổ như minh chứng cho quá khứ vàng son. Mãi đến sau năm 1975, người dân mới quay về khai hoang, dựng lại am nhỏ để duy trì hương khói.
Kiến trúc đá điệp: Nét độc đáo hiếm có
Điều khiến du khách và phật tử ngỡ ngàng khi đến với chùa Xuân Quang chính là cách phục dựng bằng loại đá điệp địa phương. Đây là loại đá mỏng, xếp lớp vốn là vật liệu xây dựng đặc trưng của người dân An Hiệp xưa, nay đã dần bị lãng quên trong thời đại vật tư hiện đại.
Chánh điện của ngôi chùa được xây dựng theo lối nhà ba gian hai chái truyền thống, với hệ thống cửa không dùng bản lề mà sử dụng gỗ keo địa phương. Phần móng công trình được xây dựng bằng đá điệp xếp chồng lên nhau, tạo nên nét độc đáo hiếm thấy. Tổng thể kiến trúc sử dụng gạch nung xếp nằm, không tô trát xi măng, phần mái lợp ngói đơn giản không điêu khắc rồng phượng cầu kỳ.
Đặc biệt, giếng cổ trong khuôn viên chùa vẫn giữ nguyên kiến trúc xếp đá độc đáo "dưới nhỏ trên to", với nguồn nước trong vắt quanh năm không bao giờ cạn. Cây cổ thụ sừng sững sau nhiều mùa mưa gió càng tô điểm thêm vẻ cổ kính, trầm mặc cho không gian tâm linh này.
Điểm tựa tâm linh và văn hóa địa phương
Trụ trì Thích Nhuận Thành tâm sự: "Ngày xưa, người dân dùng đá điệp lót nền, xây hàng rào, đắp bờ ruộng. Giờ đây, tôi muốn dùng loại đá này để ai đến đây cũng thấy được cái hồn, cái chất của văn hóa nơi đây". Sư thầy nhớ lại những ngày đầu về chùa, phải đi xin từng bữa cơm của dân để tu tập. Giờ đây, khi chùa đã ổn định, mong muốn lớn nhất là biến nơi này thành điểm tựa giúp bà con phát triển kinh tế.
Chùa Xuân Quang không chỉ là nơi chiêm bái quen thuộc của người dân địa phương mà còn trở thành điểm đến văn hóa đặc sắc. Với tầm nhìn hướng về vùng đồng bằng ven biển ở phía đông tỉnh Đắk Lắk, ngôi chùa mang đến cho du khách trải nghiệm toàn cảnh thiên nhiên hùng vĩ.
Rời chùa Xuân Quang, du khách không chỉ mang theo những ấn tượng về kiến trúc độc đáo, vị trí đắc địa, mà còn hiểu thêm về đời sống thường nhật, văn hóa và tín ngưỡng của bà con nơi đây. Ngôi cổ tự gần 200 năm tuổi này thực sự là một viên ngọc quý cần được gìn giữ và phát huy giá trị cho các thế hệ mai sau.
