Hành Trình Nhà Báo: Từ Cuộc Gặp Gỡ Đầu Tiên Đến Những Bài Học Sâu Sắc
Vào một buổi sáng hơn ba thập niên trước, tại tư gia ở số 22bis Trương Định, Thành phố Hồ Chí Minh, kiến trúc sư lừng danh Ngô Viết Thụ đã tiếp đón một nhà báo trẻ với phong thái khiêm nhường. Khi giải thích về triết lý phương Đông, vị khôi nguyên La Mã đã nói: "Trong quan niệm của người Việt xưa, bánh dày tượng trưng cho trời tròn, bánh chưng là đất vuông". Nhà báo trẻ hỏi lại: "Thưa bác! Mặt đất bao la sao lại lấy hình vuông để làm biểu tượng?". Bác Thụ mỉm cười: "Vuông lớn tận cùng thì không có góc". Câu nói đó đã khơi dậy sự ngộ ra về bản ngã vô tri và mở ra hành trình học hỏi không ngừng.
Những Bài Học Từ Các Bậc Cao Nhân
Càng học, càng viết, nhà báo càng nhận ra sự non kém của mình. Những trải nghiệm cá nhân chỉ là bước chập chững khi tiếp cận với những người khổng lồ. Cảm ơn Báo Nhân Dân, nơi gắn bó hơn hai thập niên, đã mang lại những chuyến đi, cuộc gặp gỡ và cơ hội giao cảm quý giá. Thời gian đầu theo nghề, thể loại phỏng vấn được yêu thích, và nhà báo đã cố gắng liên hệ với các chính khách, học giả, nghệ sĩ nổi tiếng để học hỏi.
Không phải để dựa hơi, mà coi đó là cách "đi học" nhanh nhất. Những nhân vật như Thủ tướng Võ Văn Kiệt, nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm, các nhà sử học Trần Quốc Vượng, Phan Huy Lê, Dương Trung Quốc, Hà Thúc Minh, cùng nhiều nghệ sĩ, nhà văn, đạo diễn đã truyền tải tâm huyết và tri thức. Ánh sáng trí tuệ và nhân cách của họ giúp thoát khỏi tâm thế "ếch ngồi đáy giếng", chữa lành bệnh chủ quan và giấu dốt.
Những Chuyến Đi Và Trải Nghiệm Đa Dạng
Làm nghề trong một tờ báo lớn mang đến cơ hội mở rộng tầm mắt. Từ những chuyến ngược sông Neva ở Nga, lên cao nguyên Thanh Tạng tại Trung Quốc, đến thâm nhập cố đô Chiang Mai của Thái Lan, mỗi hành trình đều bồi đắp thêm năng lượng. Không thể quên những lần ôm cột mốc biên cương, vượt sóng đến hải đảo, hay leo lên những rặng tuyết sơn, thả mình trên dòng sông với cảm xúc rưng rưng.
Phóng viên phải viết về nhiều lĩnh vực, đôi khi nhớ lại những bài điều tra về tiêu cực với lòng day dứt. Dù vụ việc xảy ra và người làm sai phải chịu hậu quả, trong thâm tâm, đó là điều không mong muốn. Niềm say mê thực sự là được đắm mình trong mạch chảy ký ức dân tộc, từ hang đá tiền sử Cúc Phương đến hành cung Hoa Lư, bãi cọc Bạch Đằng, hay địa linh Tây Sơn.
Những Câu Chuyện Cảm Động Từ Khắp Miền Đất Nước
Một đêm tối trời, nhà báo ngược miền thượng du Hà Tĩnh để nghe các bậc lão niên kể về vua Hàm Nghi và chiếu Cần Vương. Cụ Hà Thị Cầu lim dim mắt kể chuyện xẩm xoan, bà Phan Thị Mơn ca trù trong chiếc chăn đơn rách, hay ông Bùi Văn Ro diễn tích chèo cổ giữa ruộng lúa. Những khoảnh khắc này không chỉ là tư liệu mà còn là bài học về sự kiên cường và văn hóa dân tộc.
Trải Nghiệm Sâu Sắc Ở Tây Nguyên Và Những Vùng Đất Khác
Nhiều năm sống và viết ở Tây Nguyên, nhà báo gặp nhiều "hiền nhân" của rừng như già làng K’Noi, ông Ya Loan, cụ Điểu Đoi. Họ không chỉ là nhân vật mà còn là ân nhân, với cách hành xử đậm minh triết rừng. Có những bài viết vui mừng khi thấy cuộc sống đồng bào khởi sắc, nhưng cũng có những trang nặng trĩu hiện thực buồn.
Từ những buôn làng nghèo đói, nơi cụ già co ro bên bếp lửa, trẻ em bủng beo, đến những dũng sĩ, cựu binh mang theo thiệt thòi sau chiến tranh. Nhà báo đã chứng kiến bà Ka Lý, cựu pháo thủ mù lòa, đan giỏ tre mưu sinh, hay những cộng đồng bị lãng quên hàng chục năm sau hòa bình. Những bài viết đôi khi mang lại kết quả, nhưng cũng có lúc bị thờ ơ, trong khi nơi nào đó, không gian sinh tồn bị tàn phá hoặc người dân chịu cảnh lũ quét.
Lời Kết: Biết Ơn Và Mong Muốn Lan Tỏa Giá Trị
Cảm ơn báo Đảng đã cho cơ hội học hỏi từ các bậc cao nhân và cảm thông với mọi tha nhân trong thế giới cần lao. Nhà báo luôn nhớ về các nhân vật bằng lòng biết ơn, mong muốn phản ánh sự thật và lan tỏa những giá trị cao đẹp. Chỉ tiếc rằng bản thân chưa làm được nhiều như mong đợi, vì thời gian hạn hẹp và khả năng còn non kém, nhưng hành trình này vẫn tiếp tục với đam mê và trách nhiệm.
