PGS.TS Nguyễn Hồng Vinh: Người giữ lửa và phá băng cho Báo Nhân Dân
Nhà báo, nhà văn Phan Quang từng gọi PGS.TS Nguyễn Hồng Vinh là “người giữ lửa”, nhưng nhiều người lại muốn đặt cho ông danh hiệu “người phá băng” bởi những nỗ lực khơi thông bế tắc và xác lập lộ trình phát triển cho nhiều lĩnh vực. Trước thềm Lễ kỷ niệm 75 năm Ngày Báo Nhân Dân ra số đầu (11/3/1951-11/3/2026), ông đã dành thời gian trò chuyện về những tâm huyết trong quá trình phát triển của tờ báo và nghề báo.
Những bước đột phá táo bạo
Dưới sự dẫn dắt của PGS.TS Nguyễn Hồng Vinh trong giai đoạn 1996-2001, Báo Nhân Dân đã có những bước phát triển đột phá, đi đầu trong hệ thống báo chí cả nước. Ông nhớ lại: “Tại Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng năm 1996, tôi được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương khóa VIII, được Bộ Chính trị cử làm Tổng Biên tập Báo Nhân Dân. Cùng với niềm phấn chấn, tôi rất lo lắng vì bề dày truyền thống vẻ vang của tờ báo.”
Ông đã nghiên cứu kỹ các văn bản lịch sử, bao gồm Nghị quyết của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ II về việc xuất bản tờ báo Đảng mang tên “Nhân Dân”. Từ đó, ông suy nghĩ về cách thức tổ chức quản lý phù hợp với thời kỳ đất nước đổi mới và hội nhập quốc tế. “Bài toán này không hề giản đơn, nhưng tôi tin rằng chỉ có thể thành công bằng hành động dựa vào trí tuệ tập thể và khơi dậy tiềm năng của đội ngũ cán bộ, phóng viên,” ông chia sẻ.
Quyết định lịch sử tăng trang báo
Một trong những quyết định quan trọng nhất là tăng Nhân Dân hằng ngày từ 4 trang lên 8 trang. Ông giải thích: “Đất nước đang đổi mới toàn diện và hội nhập sâu rộng, với 4 trang khó có thể chứa nổi thông tin về hiện thực lớn lao đó. Tôi mạnh dạn đề nghị tăng gấp đôi số trang.” Sau khi thảo luận, Ban Biên tập đã trình đề án lên cấp trên và được phê duyệt.
Vào ngày 27/12/1996, ông cùng các đồng chí lãnh đạo trình măng-sét mới của Báo Nhân Dân 8 trang lên Tổng Bí thư Đỗ Mười. Sau khi cân nhắc, Tổng Bí thư đã ký duyệt phương án 1, với dòng chữ: “NHÂN DÂN, Cơ quan Trung ương của Đảng Cộng sản Việt Nam; Tiếng nói của Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam.” Măng-sét này chính thức ra mắt vào ngày 1/1/1997 và duy trì cho đến nay.
Hai ngày sau, Tổng Bí thư Đỗ Mười chỉ đạo ban hành Chỉ thị số 11 về “Tăng cường đọc, mua báo và tạp chí Đảng”, nhấn mạnh trách nhiệm của cán bộ, đảng viên phải đọc và làm theo báo. PGS.TS Nguyễn Hồng Vinh cho biết: “Thành công này có sự đóng góp của nhiều thế hệ lãnh đạo Báo Nhân Dân, từ các anh Hoàng Tùng, Hồng Hà, Hà Đăng, Hữu Thọ. Tôi chỉ tự thấy đã khơi thông cách thức làm báo 8 trang và xây dựng cơ chế thu hút trí tuệ.”
Hành trình từ phóng viên đến lãnh đạo
PGS.TS Nguyễn Hồng Vinh là một trong số ít người đi trọn “hành trình Nhân Dân”, từ phóng viên đến Tổng Biên tập, và sau đó là chỉ đạo hoạt động báo chí cả nước. Ông kể lại: “Tôi được Tổng Biên tập Hoàng Tùng chọn về Báo Nhân Dân ngay sau khi tốt nghiệp đại học. Ông dặn tôi học làm báo qua thực tiễn, ‘ném xuống biển để tự bơi’. Nhờ đó, tôi đã trưởng thành và học hỏi từ những cây bút xuất sắc như Hoàng Tùng, Quang Đạm, Thép Mới, Hồng Hà.”
Ông nhấn mạnh rằng làm báo ở Báo Nhân Dân là nghề khó nhất, vì đây là tờ báo phải đi đầu trong định hướng chính trị, tư tưởng. “Thông tin phải chuẩn xác, chọn đúng trọng tâm, và kiểm chứng cẩn trọng để tạo sự tin tưởng của bạn đọc,” ông nói.
Vai trò mới: Nhà thơ Hồng Vinh
Trong những năm gần đây, công chúng biết đến ông với vai trò nhà thơ Hồng Vinh. Ông chia sẻ: “Giáo sư Hà Minh Đức từng nhận xét rằng thơ và báo đi song hành với tôi, báo dắt thơ và thơ bổ sung cho báo. Người làm báo có chất thơ sẽ giúp thông tin dễ chạm đến trái tim bạn đọc.” Đến nay, ông đã xuất bản 13 tập thơ, được đánh giá cao trong dòng thơ Việt Nam hiện đại.
Thông điệp cho thế hệ trẻ
Nhân dịp kỷ niệm 75 năm Ngày Báo Nhân Dân ra số đầu, PGS.TS Nguyễn Hồng Vinh gửi gắm đến những người làm báo trẻ: “Dù mạng xã hội phát triển ào ạt, giá trị cốt lõi của Báo Nhân Dân vẫn là sự nhanh nhạy bám sát đời sống xã hội, thông tin và phân tích bản chất sự kiện ‘nóng’. Báo Đảng phải đi tiên phong trong xây dựng niềm tin của nhân dân vào công cuộc xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc.”
Ông khẳng định: “Làm tốt những yêu cầu này, Báo Nhân Dân sẽ xứng đáng là ngọn cờ chính trị-tư tưởng trên mặt trận báo chí của Đảng.”
