Tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đã chính thức thông qua Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước. Trước đó, Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, đã trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu và chỉnh lý dự thảo Nghị quyết. Việc Quốc hội xem xét và thông qua Nghị quyết ngay trong kỳ họp đầu tiên cho thấy sự quan tâm sâu sắc của lãnh đạo Đảng, Nhà nước đối với văn hóa – nền tảng tinh thần của xã hội. Đồng thời, điều này thể hiện sự chủ động, kịp thời của Quốc hội và Chính phủ trong việc cụ thể hóa Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.
Nội dung chính của Nghị quyết
Nghị quyết mới được phê duyệt gồm 13 điều với 10 nhóm chính sách cụ thể. Theo Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh, Nghị quyết đã quán triệt và cụ thể hóa các quan điểm, mục tiêu của Nghị quyết 80, chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Ban Chỉ đạo Trung ương. Trọng tâm là xây dựng các chính sách then chốt nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, tạo cơ chế đột phá để khơi thông nội lực và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực phát triển văn hóa. Bộ trưởng khẳng định Nghị quyết cơ bản không phát sinh thêm nhân lực bộ máy so với hiện hành; nguồn lực tài chính được bảo đảm từ ngân sách trung ương, địa phương và các nguồn lực hợp pháp khác.
Cam kết tài chính và Ngày Văn hóa Việt Nam
Nghị quyết khẳng định vai trò trung tâm của văn hóa trong phát triển bền vững, không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn là động lực kinh tế – xã hội. Nhà nước cam kết chi cho văn hóa hằng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước và tăng dần theo yêu cầu phát triển, đồng thời khuyến khích huy động nguồn lực xã hội. Một điểm nhấn đáng chú ý là việc thiết lập Ngày Văn hóa Việt Nam vào ngày 24 tháng 11 hằng năm. Vào ngày này, người lao động được nghỉ làm việc và hưởng lương; người dân được khuyến khích tham gia các hoạt động văn hóa với nhiều ưu đãi như miễn, giảm phí tham quan. Chính sách này góp phần mở rộng khả năng tiếp cận văn hóa cho toàn xã hội, đặc biệt là thanh niên và trẻ em, qua đó hình thành thói quen hưởng thụ và sáng tạo văn hóa, đồng thời nâng cao nhận thức về bản sắc dân tộc trong bối cảnh hội nhập.
Phát triển công nghiệp văn hóa
Một trong những trục chính của Nghị quyết là phát triển công nghiệp văn hóa theo hướng hiện đại, có khả năng cạnh tranh và tạo giá trị kinh tế cao. Điều này được thực hiện thông qua việc hình thành các cụm công nghiệp sáng tạo, tổ hợp văn hóa và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn với công nghệ cao. Nhà nước đưa ra hàng loạt chính sách ưu đãi vượt trội như miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, ưu đãi thuế giá trị gia tăng, hỗ trợ tiếp cận đất đai và hạ tầng. Đồng thời, khuyến khích đầu tư vào các lĩnh vực trọng điểm như điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, du lịch văn hóa, trò chơi điện tử và nội dung số. Ngoài ra, việc thí điểm các mô hình mới như đô thị di sản, quỹ đầu tư văn hóa – nghệ thuật theo cơ chế hợp tác công tư và cơ chế khoán chi cho hoạt động sáng tạo thể hiện tư duy quản lý linh hoạt, giảm rào cản hành chính, tạo điều kiện để thị trường văn hóa vận hành năng động và hiệu quả hơn.
Bảo tồn di sản và phát triển nguồn nhân lực
Nghị quyết dành sự quan tâm lớn đến việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, đặc biệt là văn hóa các dân tộc thiểu số và các loại hình nghệ thuật có nguy cơ mai một. Các chính sách bao gồm đầu tư nguồn lực, phát triển không gian văn hóa gắn với du lịch và tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng. Đồng thời, chính sách phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao được đẩy mạnh với các cơ chế đào tạo, đãi ngộ, tuyển dụng đặc cách và hỗ trợ chuyển đổi nghề cho nghệ sĩ, vận động viên.
Chuyển đổi số và quảng bá quốc tế
Trong bối cảnh chuyển đổi số, Nhà nước ưu tiên xây dựng hạ tầng văn hóa số, số hóa di sản, phát triển các mô hình như bảo tàng số, thư viện số và hỗ trợ doanh nghiệp sáng tạo nội dung trên nền tảng công nghệ. Song song đó, hoạt động quảng bá văn hóa Việt Nam ra thế giới được thúc đẩy mạnh mẽ thông qua các chương trình giao lưu, Tuần Văn hóa Việt Nam ở nước ngoài, hỗ trợ xuất khẩu sản phẩm văn hóa và thu hút sản xuất phim quốc tế, qua đó nâng cao vị thế văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế.
Kết quả biểu quyết cho thấy 477/489 đại biểu tham gia tán thành (bằng 95,40% tổng số đại biểu Quốc hội). Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026.
