3 Nguyên Tắc Vàng Giúp Người Bệnh Dạ Dày Tận Hưởng Tết Trọn Vẹn
Đối với những người mắc các vấn đề về dạ dày, đặc biệt là tình trạng viêm loét, dịp Tết Nguyên đán không chỉ mang đến niềm vui sum họp mà còn là một thử thách khó khăn cho hệ tiêu hóa. Những thói quen phổ biến trong những ngày lễ như ăn uống quá độ, giờ giấc sinh hoạt thất thường và tiêu thụ nhiều thực phẩm khó tiêu chính là những yếu tố hàng đầu khiến dạ dày dễ dàng "phản ứng", dẫn đến các triệu chứng như đau thượng vị, ợ chua, đầy hơi kéo dài.
Theo Tiến sĩ, Bác sĩ Phạm Bình Nguyên từ Trung tâm Tiêu hóa Gan mật thuộc Bệnh viện Bạch Mai, để có một kỳ nghỉ Tết thực sự ý nghĩa mà không phải đối mặt với những cơn đau hay lệ thuộc vào thuốc giảm đau, người bệnh cần nắm vững và áp dụng ba nguyên tắc ăn uống cơ bản sau đây.
Nguyên Tắc 1: Duy Trì Nhịp Sinh Học Ổn Định
Trong những ngày Tết, lịch trình sinh hoạt thường bị xáo trộn đáng kể. Nhiều người có xu hướng thức khuya, ngủ nướng đến trưa, bỏ qua bữa sáng và dồn năng lượng cho các bữa tiệc tối. Đối với người khỏe mạnh, điều này đã gây ra sự mệt mỏi, còn với bệnh nhân viêm loét dạ dày, đây có thể được coi là một "thảm họa" về mặt sinh lý.
Về cơ chế hoạt động, dạ dày tiết axit theo một chu kỳ nhất định. Khi bạn bỏ bữa hoặc để bụng trống rỗng trong thời gian dài, lượng axit và enzyme pepsin được sản xuất mà không có thức ăn để trung hòa sẽ tấn công trực tiếp vào các vết loét hiện có trên niêm mạc. Hiện tượng này không chỉ gây đau đớn mà còn khiến vết loét trở nên sâu hơn, làm tăng nguy cơ xuất huyết tiêu hóa.
Do đó, việc duy trì ba bữa ăn chính đều đặn là vô cùng quan trọng:
- Ăn đúng giờ: Dù bận rộn với việc đi chúc Tết hay vui chơi, hãy cố gắng tuân thủ khung giờ ăn uống quen thuộc hàng ngày.
- Không bỏ bữa sáng: Một bát cháo ấm áp hoặc vài lát bánh mì có thể tạo lớp bao phủ bảo vệ niêm mạc dạ dày cho cả ngày dài hoạt động.
- Chia nhỏ bữa ăn: Thay vì ăn quá no trong bữa chính, bạn có thể bổ sung thêm các bữa phụ nhẹ nhàng như sữa chua hoặc bánh quy lạt để giữ nồng độ axit trong dạ dày ở mức ổn định.
Nguyên Tắc 2: Lựa Chọn Thực Phẩm Thông Minh
Mâm cỗ Tết truyền thống của Việt Nam thường chứa đầy những món ăn giàu năng lượng nhưng lại là "kẻ thù" của dạ dày, chẳng hạn như bánh chưng (chứa nhiều đồ nếp dễ gây ợ chua), giò chả (có thể chứa chất bảo quản), dưa hành muối (có độ axit cao) và các món chiên rán nhiều dầu mỡ.
Người bệnh không cần phải kiêng khem quá mức đến nỗi đánh mất niềm vui ẩm thực, nhưng cần biết cách lựa chọn thực phẩm một cách khôn ngoan:
- Hạn chế đồ nếp và dưa muối: Đồ nếp có thể làm tăng áp lực trong lòng dạ dày, trong khi dưa hành muối chua chứa lượng axit và muối lớn, dễ gây kích ứng các vết loét.
- Ưu tiên rau xanh và trái cây mềm: Rau xanh cung cấp chất xơ hỗ trợ hoạt động nhu động ruột. Tuy nhiên, nên chọn các loại rau lá xanh và tránh các loại quả có vị quá chua như cam, quýt, hoặc xoài xanh.
- Giảm thiểu gia vị mạnh: Các gia vị như ớt, tiêu, gừng, tỏi nếu sử dụng quá nhiều có thể làm nóng niêm mạc, gây cảm giác đau rát ngay sau khi ăn.
- Cẩn trọng với đồ uống có cồn và gas: Rượu bia làm suy yếu hàng rào bảo vệ niêm mạc, còn nước ngọt có gas dễ gây chướng bụng và làm trầm trọng thêm tình trạng trào ngược dạ dày thực quản.
Nguyên Tắc 3: Ăn Chậm Và Nhai Kỹ
Trong không khí vui vẻ của những bữa tiệc, chúng ta thường mải mê trò chuyện mà ăn nhanh, nhai vội vàng. Đây là một sai lầm phổ biến khiến dạ dày phải làm việc quá sức.
Việc nhai kỹ không chỉ là một thói quen lịch sự mà còn là bước tiêu hóa cơ học vô cùng quan trọng. Khi thức ăn được nghiền nhỏ và trộn đều với enzyme amylase trong nước bọt, áp lực co bóp cơ học lên dạ dày sẽ được giảm bớt đáng kể. Đối với những người đã có tổn thương niêm mạc, thức ăn thô cứng có thể trực tiếp cọ xát vào vết loét, gây đau đớn và khó tiêu.
Hãy dành ít nhất 20 đến 30 phút cho mỗi bữa ăn. Tránh vừa ăn vừa nói quá nhiều hoặc uống quá nhiều nước trong bữa ăn, vì điều này có thể làm loãng dịch vị tiêu hóa.
Bên cạnh các nguyên tắc ăn uống, Tiến sĩ Nguyên cũng nhấn mạnh rằng người bệnh nên chuẩn bị sẵn các loại thuốc hỗ trợ theo chỉ định của bác sĩ và duy trì tinh thần thoải mái, tránh căng thẳng – một trong những nguyên nhân chính dẫn đến các cơn đau dạ dày cấp tính.
