Bác sĩ Nguyễn Thái Bảo: Truyền nhân đời thứ 15 làm mới y học cổ truyền Việt
Trước cuộc gặp với bác sĩ Nguyễn Thái Bảo - Giám đốc Trung tâm Y học cổ truyền Vinmec Sao Phương Đông, hồ sơ cá nhân của ông gây ấn tượng mạnh: truyền nhân đời thứ 15 dòng họ Nguyễn, Thạc sĩ Y học cổ truyền tốt nghiệp Đại học Trung Y dược Bắc Kinh. Những thông tin này khiến người ta hình dung về hình ảnh một lương y truyền thống với áo nâu sồng và những trang y văn cổ kính. Thế nhưng, thực tế lại mở ra một hình ảnh hoàn toàn khác: một bác sĩ trẻ khoác blouse trắng, làm việc trong không gian y học hiện đại, đang nỗ lực không ngừng để làm mới và nâng tầm y học cổ truyền Việt Nam.
Cất cánh từ truyền thống gia tộc
Tại Vinmec Sao Phương Đông (Bệnh viện đa khoa Quốc tế Vinmec Times City), mảng điều trị không dùng thuốc tập trung chủ yếu vào các bệnh lý đau mỏi cơ - xương - khớp, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến cột sống. Đây là nhóm bệnh cực kỳ phổ biến trong xã hội hiện đại, nhất là đối với dân văn phòng: đau cổ vai gáy, đau thắt lưng, thoát vị đĩa đệm, thoái hóa khớp vai, khớp gối, cổ tay…
Nhiều người thường xem nhẹ những triệu chứng này và tìm đến các phương pháp xoa bóp, bấm huyệt một cách thiếu khoa học, coi đó như một giải pháp "may rủi". Tuy nhiên, tại Sao Phương Đông, Đông y không vận hành bằng cảm tính hay kinh nghiệm đơn thuần. Bác sĩ Nguyễn Thái Bảo chia sẻ: "Tôi chỉ thực hiện can thiệp khi đã có phim chụp trong tay, tuyệt đối không có chuyện 'bẻ bừa'. Tôi từng gặp một bệnh nhân phải ngồi xe lăn đến khám; sau khi chụp phim mới phát hiện gãy xương và buộc phải phẫu thuật cấp cứu. Trước đó, người bệnh đã bị 'bẻ lưng' tại một cơ sở không chuyên môn - một thao tác tưởng chừng đơn giản nhưng lại vô cùng nguy hiểm."
Ở đây, Đông y không chỉ dựa vào đôi tay khéo léo và kinh nghiệm lâu năm, mà là sự kết hợp hài hòa giữa tư duy y học hiện đại và các thủ pháp cổ truyền, với nguyên tắc cao nhất là đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người bệnh. Bắt mạch, kê đơn, bốc thuốc nhưng đồng thời sử dụng thành thạo các thiết bị y học hiện đại, bác sĩ Nguyễn Thái Bảo đều thực hiện thuần thục những kỹ năng đó với một "nội công" đã được trui rèn từ thuở nhỏ.
Hành trình kế thừa và phát triển
Truyền thống gia đình chính là nền tảng vững chắc cho sự nghiệp của bác sĩ Thái Bảo, với 15 đời tiếp nối y nghiệp qua nhiều thế kỷ. Thủy tổ là ngự y Nguyễn Quý Công, Thái bộc Đại thần, quê ở Thuận Thành - Bắc Ninh. Các thế hệ tiền bối đã để lại cho ông những cuốn sách gia bảo quý giá, tiêu biểu là "Từ thị châm cứu đại toàn", bản gốc chữ Hán do Thái y viện thời Hậu Lê (thế kỷ XVII) tham đính.
Cụ nội của Thái Bảo là lương y Nguyễn Văn Gắng, hiệu Thanh Lang (1890-1958), nổi tiếng với khả năng chữa trị nhiều căn bệnh khó ở người già và trẻ em tại chiến khu Việt Bắc. Cha của ông là nhà nghiên cứu y học phương Đông Nguyễn Thái Hà, nhà sáng lập thương hiệu Sao Phương Đông, hiện đang giữ chức Phó Chủ tịch Hội Nam y Việt Nam, Viện trưởng Nghiên cứu Y học Dân tộc và Dưỡng sinh Việt.
Từ nhỏ, Nguyễn Thái Bảo đã sống trong "bầu khí quyển" đậm đặc của y học cổ truyền và được định hướng trở thành truyền nhân tiếp nối của dòng họ. Nghề y ngấm vào ông một cách tự nhiên. Sau khi tốt nghiệp cấp ba, chàng trai trẻ đã sang Trung Quốc học đại học về y học cổ truyền. Thái Bảo luôn tin rằng nền tảng gia đình là điểm tựa quan trọng, như một thứ "di truyền" nghề nghiệp trong máu.
Ông luôn ghi nhớ lời di huấn của ông nội, lương y lão thành Nguyễn Văn Kim (1915-1995): "Phải có lương tâm vì mọi người mới làm được nghề thuốc... Quý người già của xã hội như người già nhà mình, quý trẻ con của xã hội như trẻ con của nhà mình mà chữa chạy hết lòng."
Đông y hiện đại: Sự kết hợp khoa học
Trong gần 8 năm khổ luyện tu nghiệp tại Trung Quốc, Nguyễn Thái Bảo may mắn gặp được những người thầy giỏi, dạy không chỉ kiến thức chuyên môn mà cả cách tư duy khoa học. Một điều được nhấn mạnh: làm Đông y không có nghĩa là đứng ngoài y học hiện đại; ngược lại, càng làm Đông y càng phải hiểu sâu về y học hiện đại.
Từ nền tảng Đông y vững chắc, Thái Bảo được đào tạo song song về bệnh học, sinh lý, giải phẫu và chẩn đoán cận lâm sàng. Khi khám bệnh, ông không chỉ dựa vào bắt mạch mà còn kết hợp với xét nghiệm, siêu âm, X-quang, tiếp cận người bệnh một cách toàn diện và thận trọng. Những trường hợp vượt quá khả năng đều được hội chẩn kịp thời hoặc chuyển tuyến phù hợp.
Sự kết hợp này đã hình thành nên tư duy "Đông y hiện đại": biết đâu là thời điểm cần can thiệp bằng Tây y, và đâu là khoảng không gian mà Đông y có thể phát huy thế mạnh vượt trội. Nguyễn Thái Bảo là người được trực tiếp tiếp nhận nhiều trường phái trị bệnh từ các bậc thầy thuốc Trung Quốc như Giáo sư Vương Kỳ - Viện sĩ Quốc Y Đại sư, Giáo sư Dương Trụ Liên, Giáo sư Trương Phong…
Triết lý điều trị toàn diện
Khi thực chiến, bác sĩ Nguyễn Thái Bảo không đơn thuần thực hành mô hình "Đông - Tây kết hợp" theo nghĩa cộng gộp, mà quyết tâm theo đuổi một cách làm chặt chẽ và khoa học hơn. Tại Trung tâm Y học Cổ truyền Sao Phương Đông, Đông y được triển khai như một hệ thống điều trị có nền tảng khoa học rõ ràng.
Các bác sĩ sản phụ khoa, nội tổng hợp và y học cổ truyền phối hợp chặt chẽ trong điều trị, tập trung vào các bệnh lý nội khoa và rối loạn chức năng - những lĩnh vực mà Đông y có thế mạnh vượt trội. Từ rối loạn tiêu hóa, đau dạ dày, táo bón mạn tính, mất ngủ đến suy nhược cơ thể, mỗi ca bệnh đều được tiếp cận bằng tư duy hiện đại, chẩn đoán đầy đủ và điều trị có chọn lọc, luôn đặt hiệu quả và an toàn của người bệnh làm trung tâm.
Bác sĩ Thái Bảo chia sẻ một trường hợp điển hình: bệnh nhân nam 24 tuổi, lãnh đạo doanh nghiệp trẻ, kinh tế dư dả nhưng gặp vấn đề về sinh lý. Cậu đã đi mua đủ loại "đại bổ", thấy gì bổ là ăn, kết quả càng bổ càng… đuối. Sau khi khám kỹ, Thái Bảo phát hiện nguyên nhân: rượu bia nhiều, stress cao độ, tiêu hóa kém, bụng đầy hơi. Ông nói thẳng: tiêu hóa kém như vậy thì không thể hấp thu dinh dưỡng, càng ăn đồ bổ càng thêm tắc nghẽn.
Hướng điều trị vì thế khá "ngược đời": dừng hết đồ bổ, bỏ rượu bia, ăn uống đơn giản, tăng cường rau xanh, nhai kỹ, tập thể dục đều đặn để "xả hơi". Hơn một tháng sau, khi tiêu hóa ổn định thì sinh lý tự nhiên hồi phục. Với Thái Bảo, chữa bệnh không chỉ là kê đơn hay can thiệp y khoa, mà là một hành trình giúp người bệnh hiểu đúng bản chất vấn đề, thay đổi thói quen và duy trì lối sống lành mạnh.
Thách thức và triển vọng
Trên mạng xã hội những năm gần đây tràn lan những "lương y" tự nhận là "gia truyền ba đời", bán nhiều thuốc và thực phẩm chức năng được quảng cáo như thần dược, nhưng uống vào có khi tiền mất tật mang. Thái Bảo từng mang nhiều sản phẩm gắn mác "gia truyền" đi xét nghiệm và phát hiện bên trong có pha nhiều hoạt chất, thậm chí... tân dược.
Hiểu sâu về y học phương Đông, Thái Bảo nhận ra điểm khác biệt của Việt Nam chính là nguồn dược liệu phong phú và dược tính rất mạnh, nhưng mới chỉ ở dạng tiềm năng, chưa phát huy hết giá trị vì nhiều rào cản ở các khâu bảo quản, chế biến, quy hoạch… Câu nói "Nam dược trị nam nhân" của Đại danh y, thiền sư Tuệ Tĩnh không chỉ đơn thuần là một lời khẳng định về công dụng của thuốc nam mà còn chứa đựng nhiều ý nghĩa sâu xa về tinh thần tự tôn dân tộc.
Y học cổ truyền Việt Nam có lịch sử lâu đời, dựa trên nền tảng y học phương Đông, kết tinh tri thức dân gian và kinh nghiệm các danh y, lấy dược liệu tự nhiên và các phương pháp không dùng thuốc làm cốt lõi, đề cao phòng bệnh và chữa bệnh toàn diện. Truyền thống ấy hôm nay đang được tiếp nối và làm mới, khi Đông y được đặt trong mối liên thông với tri thức và công nghệ y học hiện đại, hình thành cách tiếp cận mà nhiều thầy thuốc gọi là Đông y hiện đại.
Nguyễn Thái Bảo hội tụ những phẩm chất của một bác sĩ Đông y hiện đại, mang trong mình khát vọng góp sức làm mới và nâng tầm y học cổ truyền để đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao của người dân. Ẩn sâu trong tư duy hiện đại ấy vẫn vẹn nguyên tinh thần y nghiệp 15 đời của dòng họ Nguyễn: làm nghề y, trước hết phải coi người bệnh như chính người thân của mình.
