Giác mạc lợn mở ra hy vọng cho hàng trăm nghìn bệnh nhân mù tại Việt Nam
Một hội thảo chuyên sâu về nhãn khoa đã quy tụ đông đảo lãnh đạo Bộ Y tế, Hội Nhãn khoa Việt Nam, cùng các bệnh viện mắt tuyến đầu như Bệnh viện Mắt Trung ương và Bệnh viện Mắt TP.HCM. Sự kiện còn có sự hiện diện của hàng trăm giáo sư, nhà khoa học, bác sĩ chuyên khoa giác mạc, đại diện từ chuỗi bệnh viện công tư và các trường đại học trong nước lẫn quốc tế.
Tình trạng thiếu hụt giác mạc hiến tặng ở mức báo động
TS Vương Ánh Dương, Phó cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh thuộc Bộ Y tế, nhấn mạnh: "Ước tính Việt Nam có tới hàng trăm nghìn người bị mù do các bệnh lý giác mạc, trong khi nhu cầu ghép giác mạc ngày càng tăng cao. Nguồn giác mạc hiến tặng hiện nay vẫn còn rất hạn chế, khiến việc tìm kiếm giải pháp thay thế trở nên cấp thiết không chỉ tại Việt Nam mà trên toàn thế giới."
Ông cũng tiết lộ thông tin quan trọng: "Hồ sơ xin cấp phép lưu hành giác mạc sinh học tại Việt Nam đã được gửi về Bộ Y tế. Do đó, hội thảo này có ý nghĩa vô cùng quan trọng, cung cấp những minh chứng thực tiễn và khoa học để đánh giá toàn diện về tính chuyên môn, hiệu quả và pháp lý của sản phẩm."
Thực trạng đáng báo động từ các bệnh viện tuyến đầu
ThS-BS.CKII Lâm Minh Vinh, Trưởng khoa Giác mạc tại Bệnh viện Mắt TP.HCM, chia sẻ những con số đáng lo ngại: "Có tới 90% bệnh nhân nhập viện là do viêm loét giác mạc, nhiều trường hợp loét toàn bộ nhưng không có mô ghép nên buộc phải bỏ mắt. Trong 13 năm qua, tỷ lệ mắc nội nhãn tại bệnh viện lên đến 12%, phản ánh tình trạng thiếu hụt mô giác mạc nghiêm trọng."
PGS-TS-BS Lê Xuân Cung, Trưởng khoa Giác mạc Bệnh viện Mắt Trung ương, bổ sung thêm dữ liệu: "Theo số liệu từ Ngân hàng Mắt giai đoạn 2023-2025, chỉ có khoảng 300 giác mạc được thu nhận, riêng năm 2025 đạt 188. Con số này quá khiêm tốn so với nhu cầu thực tế đang gia tăng nhanh chóng."
Giải pháp đột phá từ giác mạc lợn
Trước thách thức này, VGCT cùng đối tác Acro Biomedical đã nghiên cứu và phát triển công nghệ giác mạc sinh học với nguồn động vật là lợn. Đây được xem như một bước tiến vượt bậc trong ngành nhãn khoa khu vực ASEAN.
Bác sĩ Xiaoming Yao từ Bệnh viện Mắt Shenzhen (Trung Quốc) trình bày kết quả nghiên cứu lâm sàng ấn tượng: "Nghiên cứu trên 19 bệnh nhân có tổn thương giác mạc nặng cho thấy tỷ lệ sống của mảnh ghép đạt 94,7% sau 12 tháng. 18/19 bệnh nhân đã phục hồi thị lực chức năng, chứng minh hiệu quả vượt trội của giác mạc lợn đã khử tế bào."
TS-BS Chen Jiunn-Liang từ Bệnh viện Đa khoa Cựu chiến binh Kaohsiung (Đài Loan) chia sẻ kinh nghiệm từ 4 ca bệnh phức tạp: "Giác mạc có nguồn gốc từ lợn mang nhiều ưu điểm: nguồn cung dồi dào, nguy cơ thải ghép gần như bằng không, độ ổn định cơ học cao và hoạt động như giá đỡ sinh học hiệu quả."
Lý do khoa học đằng sau lựa chọn giác mạc lợn
TS Dar-Jen Hsieh, Chủ tịch kiêm CEO Acro Biomedical, giải thích: "Giác mạc người hiến có thể gây phản ứng thải ghép miễn dịch, đòi hỏi bệnh nhân sử dụng thuốc ức chế miễn dịch lâu dài. Trong khi đó, nhãn cầu lợn có kích thước và cấu trúc mô học tương đồng với con người, giảm thiểu đáng kể rủi ro này."
Bà Đặng Thị Tươi, Phó tổng giám đốc VGCT, khẳng định: "Giác mạc sinh học từ động vật là giải pháp đột phá, giải quyết tình trạng khan hiếm nguồn hiến, mở ra cơ hội phục hồi thị lực cho hàng triệu bệnh nhân. Đây cũng là nền tảng để Việt Nam từng bước làm chủ công nghệ y sinh tiên tiến."
Ý nghĩa xã hội sâu sắc
Việc phục hồi thị lực không chỉ là thành tựu y học, mà còn mang lại sự phục hồi toàn diện về năng lực sống và lao động cho người bệnh. Ở quy mô xã hội, điều này góp phần:
- Nâng cao chất lượng sống và chỉ số hạnh phúc của người dân
- Bổ sung lực lượng lao động cho nền kinh tế quốc gia
- Giảm bớt gánh nặng cho gia đình và xã hội
Với sự đồng hành của các cơ quan quản lý nhà nước, bệnh viện, nhà khoa học và đối tác quốc tế, lĩnh vực này hoàn toàn có thể trở thành động lực tăng trưởng quan trọng trong ngành công nghệ cao và y sinh, đặc biệt khi được triển khai đồng bộ theo mô hình hợp tác "ba nhà".
