Công nghệ bảo tồn khả năng sinh sản như đông lạnh trứng, tinh trùng và lưu trữ phôi đang mở rộng từ nhóm bệnh nhân ung thư hoặc vô sinh sang những người khỏe mạnh muốn chủ động kế hoạch cuộc sống. Tại Việt Nam, khoảng 7,7% cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh sản gặp khó khăn trong việc có con, tương đương khoảng 2 triệu cặp vợ chồng theo số liệu từ Bộ Y tế. Xu hướng kết hôn và sinh con muộn đang thúc đẩy nhu cầu này.
Nhu cầu đông lạnh trứng gia tăng mạnh mẽ
ThS.BS. Cao Thị Thúy, Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đại học Phenikaa, cho biết nhu cầu đông lạnh trứng và tinh trùng trong những năm gần đây đã tăng đáng kể. Trước đây, các kỹ thuật này chủ yếu dành cho bệnh nhân ung thư trước điều trị hoặc các trường hợp bảo tồn khả năng sinh sản vì lý do y khoa. Hiện nay, động cơ xã hội trở thành yếu tố thúc đẩy quan trọng. Bác sĩ Thúy nhận định: “Xu hướng kết hôn và sinh con muộn, đặc biệt ở phụ nữ, là nguyên nhân chính. Tuổi kết hôn trung bình của nữ giới đã tăng lên, khiến nhiều người chủ động tìm đến dịch vụ đông lạnh để 'bảo hiểm' khả năng sinh sản của mình.”
Với phụ nữ, số lượng và chất lượng trứng giảm đáng kể sau tuổi 35. Nam giới cũng đối mặt với suy giảm chất lượng tinh trùng do tuổi tác, môi trường sống và áp lực công việc. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 17,5% người trưởng thành trên toàn cầu, tương đương 1 trong 6 người, từng trải qua vô sinh trong đời. Tại Việt Nam, mức sinh đang giảm: tổng tỷ suất sinh từ 2,11 con/phụ nữ năm 2021 xuống còn khoảng 1,91 con/phụ nữ năm 2024, theo VOV World.
Số liệu quốc tế và sự phát triển kỹ thuật
Đông lạnh trứng là kỹ thuật thu nhận và bảo quản trứng ở nhiệt độ cực thấp bằng phương pháp đông lạnh siêu tốc (vitrification). Tinh trùng và phôi cũng được lưu trữ tương tự. Theo Cơ quan Quản lý Thụ tinh và Phôi học Anh (HFEA), số chu kỳ đông lạnh trứng tại Anh tăng từ 2.567 ca năm 2019 lên 6.932 ca năm 2023, mức tăng gần 170% trong bốn năm. Nhóm phụ nữ từ 30 đến 37 tuổi sử dụng dịch vụ nhiều nhất, với độ tuổi trung bình khi đông lạnh là khoảng 35 tuổi. Sự gia tăng này phản ánh thay đổi quan niệm về sinh sản: nhiều người muốn chủ động chọn thời điểm phù hợp, không còn gắn liền với hôn nhân. Kỹ thuật vitrification giúp nâng cao tỷ lệ sống của trứng và phôi sau rã đông, tạo thêm niềm tin.
Giới hạn của công nghệ
Mặc dù được xem là giải pháp kéo dài tuổi sinh sản, đông lạnh trứng hay tinh trùng không phải là sự đảm bảo chắc chắn. Nhiều người lầm tưởng rằng lưu trữ trứng khi còn trẻ có thể sinh con thành công ở bất kỳ độ tuổi nào. Trên thực tế, khả năng thành công phụ thuộc vào tuổi tại thời điểm lấy trứng, số lượng trứng bảo quản, sức khỏe sinh sản và nhiều yếu tố khác. Theo nghiên cứu trên tạp chí Fertility and Sterility, nhu cầu đông lạnh trứng tăng nhanh toàn cầu nhưng tỷ lệ người quay lại sử dụng trứng đã lưu trữ vẫn thấp. Không phải trứng nào cũng sống sót sau rã đông, không phải trứng nào cũng thụ tinh thành công, và không phải phôi nào cũng phát triển thành thai kỳ khỏe mạnh.
Chi phí cũng là rào cản. Ngoài thủ thuật ban đầu, người sử dụng còn phải trả phí lưu trữ nhiều năm và các chi phí hỗ trợ sinh sản nếu muốn dùng số giao tử đã bảo quản. Dù còn nhiều giới hạn, các công nghệ bảo tồn sinh sản vẫn là bước tiến đáng chú ý của y học hiện đại. Trong bối cảnh kết hôn muộn, mức sinh giảm và tỷ lệ vô sinh gia tăng, đông lạnh trứng và tinh trùng mang đến thêm lựa chọn cho những người muốn chủ động kế hoạch làm cha mẹ. Tuy nhiên, các kỹ thuật này chủ yếu bảo tồn khả năng sinh sản tại thời điểm lưu trữ, không bảo đảm chắc chắn việc có con trong tương lai. Vì vậy, tìm hiểu đầy đủ về hiệu quả, chi phí và hạn chế là yếu tố quan trọng trước khi quyết định.
