Justin Poehnelt, kỹ sư phần mềm tại Google gần 7 năm, bị sa thải sau khi tự xây dựng một công cụ dòng lệnh (CLI) cho phép AI thao tác toàn bộ bộ ứng dụng Google Workspace – bao gồm Gmail, Drive, Lịch, Tài liệu và Bảng tính – mà không cần mở trình duyệt. Sự việc diễn ra vào đầu tháng 3/2026, khi phần mềm của anh leo lên vị trí số 1 trên Hacker News và thu hút hàng chục nghìn người dùng thực trong tuần đầu. Tuy nhiên, bộ phận pháp lý của Google đã vào cuộc, cho rằng việc sử dụng logo và màu sắc thương hiệu Google trên dự án chưa qua phê duyệt là vi phạm chính sách. Poehnelt bị sa thải không lâu sau đó, và chỉ hai ngày trước khi quyết định có hiệu lực, Google công bố tại sự kiện Google Cloud Next 2026 rằng họ đang tự xây dựng một phần mềm tương tự.
Xung đột thực sự: AI đe dọa mô hình kinh doanh của Google Workspace
Câu chuyện của Poehnelt không chỉ đơn thuần là vi phạm quy trình nội bộ. Nó phơi bày nỗi sợ lớn hơn của Google: AI đang phá vỡ cách Google kiếm tiền từ Workspace. Google Workspace tạo doanh thu không chỉ từ phí đăng ký hàng tháng, mà còn từ việc giữ người dùng trong giao diện web để hiển thị quảng cáo, gợi ý nâng cấp gói dịch vụ và dẫn dắt sang các sản phẩm khác. Khi AI tự động thao tác Workspace mà không cần mở trình duyệt, toàn bộ vòng lặp này biến mất. Người dùng không thấy quảng cáo, không nhận gợi ý nâng cấp, và không bị dẫn dắt đến sản phẩm nào khác.
Phần mềm của Poehnelt được thiết kế ngay từ đầu để AI là người dùng chính. Nó tự đọc danh sách tính năng từ hệ thống Google mỗi khi khởi động, tự nhận biết khi Google bổ sung tính năng mới mà không cần chỉnh sửa thủ công, và định dạng đầu ra theo chuẩn AI đọc được ngay lập tức. Điều này cho phép bất kỳ AI nào – không chỉ Gemini của Google – cũng có thể đọc email, tạo lịch hẹn, quản lý tài liệu thay mặt người dùng, mà không cần đi qua bất kỳ sản phẩm nào của Google. Một người dùng trong lĩnh vực quốc phòng bình luận: “Phần mềm này là cứu cánh cho chúng tôi. Công ty bị hạn chế không được dùng các công cụ AI trên nền web, nhưng phần mềm dòng lệnh thì được.”
Tranh luận về ranh giới giữa sản phẩm không chính thức và chính thức
Cộng đồng lập trình viên chia rẽ về vụ việc. Một số cho rằng Google có lý khi sa thải Poehnelt vì vi phạm chính sách thương hiệu. Tuy nhiên, những người bênh vực anh chỉ ra rằng bộ phận quan hệ nhà phát triển thường xuyên ra mắt phần mềm mang thương hiệu công ty trên kho lưu trữ code chính thức – đó là cách để lập trình viên bên ngoài tin tưởng và sử dụng. Ranh giới giữa “phần mềm không chính thức” và “sản phẩm chính thức” vốn mờ có chủ đích, vì sự mờ đó giúp thu hút nhiều người dùng hơn. Câu hỏi đặt ra: tại sao logo Google lại xuất hiện trên kho lưu trữ mang tên 'googleworkspace' của chính Google? Ngay cả những người phê phán Poehnelt cũng khó trả lời thuyết phục.
Bối cảnh rộng hơn: Làn sóng nhân tài rời Google
Vụ Poehnelt diễn ra trong một tuần đặc biệt với Google về nhân sự cấp cao. Ngày 18/6, Noam Shazeer – phó chủ tịch kỹ thuật, đồng tác giả kiến trúc nền tảng của các mô hình AI hiện đại – thông báo rời Google lần thứ hai để gia nhập OpenAI. Google trước đó đã chi hơn 66.000 tỷ đồng để mua lại công ty khởi nghiệp của Shazeer vào năm 2024 nhằm đưa anh trở lại, nhưng chưa đầy hai năm sau anh lại ra đi. Ngày 19/6, John Jumper – người đoạt giải Nobel Hóa học 2024 và kiến trúc sư của AlphaFold – rời Google sau 9 năm để gia nhập Anthropic. Cổ phiếu Alphabet giảm hơn 6% trong một ngày, mức giảm tệ nhất hơn một năm. Addy Osmani, người từng đăng bài giới thiệu phần mềm của Poehnelt, cũng rời Google sau 14 năm trong cùng giai đoạn.
Quy luật lặp đi lặp lại: Google tuyển nhà nghiên cứu giỏi, trao tài nguyên để tạo ra công trình quan trọng, công bố kết quả ra thế giới – rồi nhìn họ ra đi để xây dựng công ty cạnh tranh ngược lại bằng chính thành quả đó. Tám đồng tác giả của bài báo khoa học năm 2017 đặt nền móng cho kiến trúc AI hiện đại – kể cả Gemini của Google – đều đã rời công ty. Noam Shazeer là người cuối cùng trong số đó.
Bài học cho Google: Tích hợp hay loại bỏ?
Vụ Poehnelt không cùng tầm vóc với những cái tên trên, nhưng phản ánh cùng một vấn đề ở quy mô nhỏ hơn: khi sáng tạo từ bên trong đặt câu hỏi khó cho đúng nhóm người không muốn nghe, phản ứng mặc định là loại bỏ thay vì tích hợp. Sundar Pichai từng công khai thừa nhận Google “hơi chậm” trong việc xây dựng AI có khả năng tự động thao tác công cụ – một trong những hướng phát triển thương mại quan trọng nhất hiện tại. Một kỹ sư bên trong đã tự làm được đúng thứ đó, nhanh hơn và được cộng đồng đón nhận hơn bất kỳ nhóm nội bộ nào. Câu trả lời của Google không phải là hỏi anh làm thế nào, cũng không phải đưa anh dẫn dắt sản phẩm chính thức – mà là sa thải anh hai ngày trước khi tự công bố sản phẩm tương tự.
