Nigeria Bảo Vệ Di Sản Văn Hóa Trong Hầm Núi Sâu 300m Với Công Nghệ Lưu Trữ 2.000 Năm
Trong một nỗ lực bảo vệ "ký ức của thế giới", Nigeria đã chuyển giao hàng loạt tài liệu lịch sử và văn hóa quý giá đến Trung tâm Lưu trữ Thế giới Arctic (AWA), nằm sâu 300m trong lòng núi tại Svalbard, Na Uy. Môi trường lạnh, tối và khô tại đây được thiết kế để kéo dài tuổi thọ dữ liệu, với công nghệ phim đặc biệt Piql cho phép lưu trữ thông tin lên đến 2.000 năm.
Công Nghệ Piql: Giải Pháp Chống Mất Mát Dữ Liệu Theo Thời Gian
Theo các chuyên gia, dữ liệu từ Nigeria được ghi lên phim Piql, một phương pháp lưu trữ vật lý giúp giảm thiểu rủi ro do lỗi phần mềm, hỏng hóc phần cứng hoặc sự thay đổi của định dạng số. Mục tiêu của AWA là bảo vệ di sản trước nguy cơ thất lạc hoặc hủy hoại, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa khi 38% trang web tạo từ 2013-2023 đã biến mất.
Hành Trình Thu Thập Tài Liệu: Thách Thức Và Thành Công
Bộ tài liệu của Nigeria, bao gồm nội dung về lịch sử xã hội, văn hóa và ngành công nghiệp sáng tạo, được thu thập bởi 12 tổ chức như hội đồng nghệ thuật, bảo tàng và thư viện. Nhà sử học Nze Ed Emeka Keazor, người khởi xướng từ năm 2022, chia sẻ: "Tôi đã mất một năm rưỡi để thuyết phục người đứng đầu lưu trữ tại Thư viện cựu Tổng thống Olusegun Obasanjo." Bà Ugoma Ebilah, sáng lập Bloom Art, nhấn mạnh: "Điều quan trọng là giá trị Nigeria được ghi nhớ, vì chúng tôi đang xây dựng nền tảng văn hóa cho tương lai."
Tình Trạng Lưu Trữ Tại Nigeria: Thiếu Hụt Và Rủi Ro
Thực tế tại Nigeria cho thấy nhiều thư viện và bảo tàng thiếu kinh phí, với tài liệu chủ yếu ở dạng giấy và chưa được số hóa đầy đủ. TS Chima Korieh, chuyên gia lịch sử Tây Phi, nhận định: "Từ năm 1960, phần lớn hồ sơ đáng lẽ phải lưu trữ đã không còn. Nhiều tài liệu hiện đối mặt nguy cơ thất lạc do điều kiện bảo quản kém." Ông đã dẫn đầu dự án ghi chép phong tục cộng đồng Umuchieze và tài liệu tiền thuộc địa, lưu trữ tại AWA.
Ý Nghĩa Cộng Đồng Và Sự Tham Gia Rộng Rãi
Ông Korieh nhấn mạnh lưu trữ không chỉ để "cất giữ" mà còn đảm bảo khả năng tiếp cận. Ủy ban Quốc gia về Di tích và Bảo tàng cùng Hội đồng Quốc gia về Nghệ thuật và Văn hóa Nigeria cũng đệ trình tài liệu về nền kinh tế sáng tạo, như âm nhạc và điện ảnh. Ông Obi Asika, Chủ tịch Hội đồng Văn hóa và Nghệ thuật Quốc gia, cho biết: "Ký ức là yếu tố quan trọng nhưng thường bị xem nhẹ. Chúng tôi tự hào tham gia dự án này để Nigeria tạo dấu ấn lịch sử."
Thách Thức Chi Phí Và Hướng Đi Tương Lai
Dù công nghệ tiên tiến, chi phí vẫn là rào cản lớn với mỗi cuộn phim Piql giá khoảng 9.000 euro. Để khắc phục, AWA chuyển sang mô hình phi lợi nhuận vào năm 2025 và hợp tác với UNESCO để hỗ trợ tài chính, mở rộng phạm vi lưu trữ. Bà Katrine Loen, đồng sáng lập AWA, giải thích: "Mỗi lần dữ liệu di chuyển, nguy cơ thay đổi hoặc mất mát lại xuất hiện. Đây là lý do chúng tôi phát triển giải pháp lưu trữ lâu dài với Piql."
