"Củ gừng này hơi mốc rồi, mình có nên vứt đi không?" "Không sao đâu, cắt bỏ phần mốc là ăn được!" Những cuộc trò chuyện tương tự diễn ra thường xuyên trong nhiều gia đình Việt Nam. Khi thực phẩm để lâu bị hư hỏng, không ít người lựa chọn cách loại bỏ phần thối hoặc mốc rồi tiếp tục sử dụng phần còn lại nhằm tránh lãng phí. Tuy nhiên, theo các chuyên gia dinh dưỡng và an toàn thực phẩm, đây là thói quen tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng cho sức khỏe.
Độc tố nấm mốc có thể lan sâu, không chỉ ở phần nhìn thấy
Khi thực phẩm đã xuất hiện nấm mốc, các độc tố nguy hiểm có thể đã thâm nhập sâu vào bên trong cấu trúc, không chỉ giới hạn ở phần hư hỏng mà mắt thường có thể quan sát được. PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm thuộc Đại học Bách khoa Hà Nội, chia sẻ trên báo VnExpress rằng nhiều loại nấm mốc có khả năng sản sinh ra các độc tố cực kỳ nguy hiểm đối với cơ thể con người.
Ông Thịnh nhấn mạnh: "Khi thực phẩm đã bị mốc, độc tố nấm mốc có thể lan rộng vào bên trong. Việc cắt bỏ phần hỏng chưa chắc đã loại bỏ được hoàn toàn các độc tố này. Do đó, để đảm bảo an toàn tối đa, tốt nhất nên bỏ hoàn toàn thực phẩm đó." Dưới đây là danh sách 6 loại thực phẩm phổ biến mà nếu đã mốc hoặc hư hỏng, người tiêu dùng nên vứt bỏ ngay lập tức vì chúng có thể trở nên cực kỳ độc hại.
1. Gừng mốc - gia vị quen thuộc nhưng nguy hiểm khi hỏng
Gừng là loại gia vị không thể thiếu trong nhiều món ăn truyền thống của Việt Nam. Tuy nhiên, do thường được bán theo củ lớn hoặc thành bó, nhiều gia đình mua về sử dụng không hết, dẫn đến tình trạng để lâu bị mốc hoặc thối rữa. Khi gừng bị hư hỏng, một số hợp chất trong củ có thể biến đổi và tạo ra chất độc có khả năng gây hại nghiêm trọng cho sức khỏe.
Một số nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng gừng hỏng có thể chứa hàm lượng cao hợp chất safrole - một chất được cảnh báo có nguy cơ gây ung thư nếu tích tụ lâu dài trong cơ thể, đặc biệt ảnh hưởng đến gan và thực quản. Vì vậy, nếu phát hiện gừng bị mốc, lõi chuyển sang màu đen hoặc tỏa ra mùi lạ, tốt nhất nên bỏ ngay thay vì cố gắng cắt bỏ phần hỏng.
2. Mía mốc - nguy cơ gây ngộ độc thần kinh nghiêm trọng
Mía là loại trái cây được nhiều người yêu thích, đặc biệt trong những ngày thời tiết lạnh giá. Tuy nhiên, mía để lâu có thể bị mốc và chuyển sang tình trạng thường được gọi là "mía ruột đỏ". Nguyên nhân chính là do mía bị nhiễm một loại nấm mốc có khả năng sinh ra axit 3-nitropropionic, một chất độc thần kinh rất nguy hiểm.
Nếu ăn phải mía đã bị mốc, người dùng có thể gặp phải các triệu chứng như đau đầu dữ dội, buồn nôn, chóng mặt, thậm chí co giật. Trong những trường hợp nặng, độc tố này có thể gây tổn thương hệ thần kinh trung ương và dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng, khó phục hồi. Khi chọn mua mía, nên tránh những cây có màu sắc bất thường, thân mềm, có mùi chua hoặc mùi lên men rõ rệt.
3. Trứng có đốm đen - vi khuẩn xâm nhập qua vỏ
Một số quả trứng có thể xuất hiện đốm đen hoặc vết bẩn trên vỏ do được bảo quản trong môi trường ẩm ướt, thiếu vệ sinh. Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần rửa sạch vỏ trứng là có thể sử dụng bình thường. Tuy nhiên, vỏ trứng có hàng nghìn lỗ nhỏ li ti mà mắt thường khó có thể nhìn thấy được.
Vi khuẩn và nấm mốc có thể dễ dàng xâm nhập qua các lỗ này và phát triển mạnh mẽ bên trong trứng. Nếu ăn phải trứng đã bị nhiễm khuẩn, nguy cơ ngộ độc thực phẩm là hoàn toàn có thể xảy ra, với các triệu chứng như tiêu chảy, buồn nôn và đau bụng. Do đó, khi thấy trứng có đốm mốc hoặc tỏa ra mùi lạ, tốt nhất nên bỏ đi ngay lập tức.
4. Khoai lang xuất hiện đốm đen - dấu hiệu nhiễm nấm độc
Khoai lang là thực phẩm giàu dinh dưỡng, được nhiều người ưa chuộng. Nhưng nếu bề mặt củ xuất hiện đốm đen hoặc vết lõm sẫm màu, rất có thể chúng đã bị nhiễm nấm gây bệnh thối đen. Loại nấm này có thể tạo ra các hợp chất độc hại như ipomeamarone - chất có khả năng gây ngộ độc nếu ăn phải.
Các triệu chứng thường gặp sau khi ăn khoai lang hỏng bao gồm buồn nôn, đau bụng quặn, chóng mặt hoặc suy nhược cơ thể. Khi chọn mua khoai lang, nên ưu tiên những củ khô ráo, chắc tay, không có vết nứt hoặc đốm lạ trên vỏ. Nếu phát hiện dấu hiệu hư hỏng, nên bỏ ngay để bảo vệ sức khỏe.
5. Trái cây bị mốc - độc tố lan khắp quả
Một sai lầm phổ biến mà nhiều người mắc phải là cắt bỏ phần trái cây bị thối rồi tiếp tục ăn phần còn lại. Trên thực tế, khi trái cây bị mốc, chúng có thể sản sinh ra nhiều loại độc tố nguy hiểm như patulin hoặc aflatoxin - những chất được cảnh báo có khả năng gây hại cho gan và sức khỏe lâu dài.
Điều đáng lo ngại là các độc tố này có thể lan rộng trong toàn bộ quả, kể cả khi phần còn lại trông vẫn còn tươi ngon. Vì vậy, nếu thấy trái cây bị mốc, mềm nhũn hoặc có mùi lạ, tốt nhất nên bỏ hoàn toàn. Một số dấu hiệu cần đặc biệt chú ý bao gồm:
- Dâu tây bị nhớt và chảy nước.
- Nho mềm nhũn và có màu sắc bất thường.
- Xoài xuất hiện nhiều đốm đen trên vỏ và thịt.
- Dứa có phần thịt chuyển sang màu sẫm và có mùi chua.
6. Khoai tây nảy mầm - chứa độc tố solanine cao
Khoai tây khi nảy mầm hoặc chuyển sang màu xanh sẽ chứa nhiều solanine - một loại độc tố tự nhiên có khả năng gây hại. Hàm lượng solanine tăng cao đặc biệt ở phần mầm và vùng vỏ xanh. Nếu ăn phải khoai tây chứa nhiều solanine, người dùng có thể gặp các triệu chứng như buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy, chóng mặt.
Trong những trường hợp nặng, độc tố này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hệ thần kinh và hệ hô hấp. Để tránh nguy cơ này, nên bảo quản khoai tây ở nơi khô ráo, thoáng mát và tránh ánh nắng mặt trời trực tiếp. Khi phát hiện khoai tây nảy mầm hoặc có màu xanh, nên vứt bỏ ngay thay vì cố gắng gọt bỏ phần hỏng.
Tóm lại, việc tiết kiệm thực phẩm là điều đáng trân trọng, nhưng không nên đánh đổi bằng sức khỏe của bản thân và gia đình. Hãy luôn tuân thủ nguyên tắc an toàn thực phẩm, bỏ ngay những thực phẩm đã có dấu hiệu hư hỏng để phòng tránh các nguy cơ ngộ độc và bệnh tật lâu dài.
