Đào tạo nhân lực bán dẫn: Xu hướng gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp và thực hành
Trong bối cảnh ngành công nghiệp bán dẫn đang phát triển mạnh mẽ, nhiều cơ sở giáo dục tại Việt Nam đã chủ động thích ứng với mô hình đào tạo mới, định hướng quá trình giảng dạy gắn liền với thực hành và sự hợp tác sâu rộng từ doanh nghiệp. Điều này mở ra cơ hội để sinh viên được tiếp cận môi trường làm việc thực tế từ sớm, nâng cao kỹ năng và đáp ứng nhanh chóng yêu cầu của thị trường lao động.
Chương trình đào tạo thực tiễn: Chìa khóa cho ngành công nghệ lõi
Hiệu trưởng Trường Cao đẳng FPT Polytechnic, ông Vũ Chí Thành, chia sẻ rằng việc xây dựng chương trình đào tạo theo hướng gắn với thực tiễn, kết hợp chặt chẽ với doanh nghiệp và môi trường làm việc được xem là cách hiệu quả để người học nhanh chóng đáp ứng yêu cầu công việc. Đặc biệt, trong các lĩnh vực công nghệ lõi như chip và bán dẫn, sự kết nối này càng trở nên quan trọng.
Tại Việt Nam, các chương trình đào tạo vi mạch, thiết kế chip và trí tuệ nhân tạo đang được mở rộng, đi kèm với các chính sách thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và phát triển doanh nghiệp công nghệ nội địa. Định hướng gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu, ứng dụng và thị trường trong kế hoạch năm 2026 cho thấy, nhiều cơ sở giáo dục trong nước đang tiếp cận đúng bản chất của ngành bán dẫn: không chỉ là công nghệ mà còn là một hệ sinh thái kinh tế-kỹ thuật hoàn chỉnh.
Mô hình đào tạo từ Đức: Bài học về sự tham gia của doanh nghiệp
Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng FPT Polytechnic, ông Trần Văn Nam, đã quan sát mô hình đào tạo bán dẫn tại bang Saxony – trung tâm công nghiệp bán dẫn lớn của Đức. Mô hình này cho thấy vai trò rất lớn của doanh nghiệp trong toàn bộ quá trình đào tạo. Doanh nghiệp tham gia từ sớm, thậm chí tuyển dụng người trước rồi phối hợp với các bên để tổ chức đào tạo.
Phần lớn thời lượng thực hành có thể chiếm tới khoảng 70% và diễn ra ngay tại doanh nghiệp hoặc các trung tâm đào tạo gắn với doanh nghiệp. Đối với những doanh nghiệp không đủ năng lực đào tạo riêng, các trung tâm đào tạo liên doanh nghiệp được hình thành ngay trong khu công nghiệp – nơi nhiều doanh nghiệp cùng góp nguồn lực để đào tạo nhân lực dùng chung.
Kiểm soát chất lượng và chuẩn chung cho hệ thống
Ông Trần Văn Nam cho biết, hệ thống đào tạo này không chỉ dừng ở việc giảng dạy mà còn được kiểm soát chất lượng chặt chẽ. Người học, dù học ở đâu, vẫn phải vượt qua kỳ đánh giá độc lập của Văn phòng Công nghiệp Đức trước khi chính thức bước vào thị trường lao động.
"Điều này đã tạo ra một chuẩn chung cho toàn hệ thống. Doanh nghiệp tham gia đào tạo, nhưng không tự quyết định đầu ra", ông Trần Văn Nam thông tin. Từ thực tế này, có thể nhận thấy, việc đào tạo nguồn nhân lực bán dẫn không thể được hình thành theo cách tách rời giữa chương trình đào tạo và nhu cầu thị trường.
Kết luận: Học, làm và tuyển dụng như một chuỗi liên tục
Việc học, làm và tuyển dụng diễn ra như một chuỗi liên tục thay vì ba giai đoạn độc lập. Để ngành bán dẫn phát triển, việc đào tạo nguồn nhân lực cần gắn chặt với thực tế sản xuất. Sinh viên cần được sớm tiếp cận thực tế, có được những kỹ năng thiết yếu cho công việc.
Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp cần tham gia sâu vào quá trình dạy và học để nhà trường có những chương trình giảng dạy phù hợp, tạo ra đội ngũ nhân sự mà thị trường cần. Sự hợp tác này không chỉ nâng cao chất lượng đào tạo mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành công nghệ tại Việt Nam.
