Gần 20 năm trước, khi lần đầu đặt chân đến Đồng Nai, tôi được người thân giới thiệu với câu truyền miệng: "Đồng Nai có khu công nghiệp, có cám con cò, có giày Bitis". Tưởng là câu nói đùa, nhưng hóa ra đó là những từ dân dã mô tả về vùng đất phát triển công nghiệp năng động bậc nhất cả nước.
Nền tảng vững chắc từ công nghiệp và nông nghiệp
Năm 1963, Khu kỹ nghệ Biên Hòa (tiền thân của Khu công nghiệp Biên Hòa 1) ra đời, trở thành cái nôi của công nghiệp hiện đại nước ta. Từ khu công nghiệp này, các sản phẩm công nghiệp sản xuất tại Việt Nam bắt đầu xuất khẩu ra thế giới và đến tay người tiêu dùng trong nước. Năm 2026 đánh dấu chặng đường 30 năm Công ty TNHH điện máy AQUA Việt Nam có mặt tại Khu công nghiệp Biên Hòa 2. Ban đầu, nhà máy chỉ sản xuất vài sản phẩm tủ lạnh, máy giặt; đến nay, sản lượng đã lên hàng nghìn sản phẩm cung ứng ra thị trường.
Hiện tỉnh đã thành lập 58 khu công nghiệp với tổng diện tích hơn 14.600 ha, thu hút hơn 2.200 dự án FDI từ 51 quốc gia và vùng lãnh thổ, tổng vốn đầu tư hơn 43 tỷ USD. Nhiều công ty, tập đoàn hàng đầu thế giới đã chọn Đồng Nai làm điểm đến đầu tư lâu dài và liên tục tăng vốn mở rộng sản xuất, kinh doanh. Công nghiệp Đồng Nai đóng vai trò trụ cột, động lực chính thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội địa phương và đóng góp quan trọng cho đất nước.
Về nông nghiệp, Đồng Nai được biết đến với nhiều loại cây trồng, vật nuôi được coi là "thủ phủ" của cả nước. Cụ thể, tỉnh có quy mô đàn lợn hơn 4,1 triệu con, nhiều nhất cả nước; hơn 176.000 ha điều, chiếm 50% toàn quốc; hơn 242.000 ha cây cao su, chiếm khoảng 30% cả nước. Ông Đỗ Minh Tuấn, Tổng Giám đốc Tổng Công ty cao su Đồng Nai, cho biết: Vào đầu thế kỷ XX, sau khi nghiên cứu, người Pháp nhận thấy thổ nhưỡng và khí hậu tại Đồng Nai phù hợp nên đã trồng thử nghiệm khoảng 1.000 cây cao su. Sau khi cây phát triển tốt, cho năng suất mủ cao, các đồn điền cao su dần hình thành nhiều nơi ở Đông Nam Bộ. Cùng với diện tích trồng lớn, Đồng Nai hiện là nơi chế biến cao su hàng đầu cả nước, phục vụ thị trường nội địa và xuất khẩu. "Đây là nơi phát triển cao su chủ lực của Tập đoàn Công nghiệp cao su Việt Nam, chiếm khoảng 1/3 tổng sản lượng ngành, đưa Đồng Nai thành địa phương có năng suất vườn cây cao su cao nhất Việt Nam và thế giới", ông Tuấn nói.
Chiều sâu lịch sử và văn hóa
Không chỉ phát triển công nghiệp, nông nghiệp và tăng trưởng kinh tế ấn tượng, Đồng Nai còn có chiều sâu lịch sử, bản sắc văn hóa và khí chất riêng của vùng đất gần 330 năm hình thành, phát triển. Đồng Nai được xem là đô thị, trung tâm hành chính và kinh tế đầu tiên hình thành ở phương Nam, đánh dấu bằng sự kiện Lễ thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh thiết lập dinh Trấn Biên vào năm 1698. Đây là cột mốc khẳng định chủ quyền, phát triển thương mại và định hình văn hóa sớm nhất vùng Đông Nam Bộ.
Để phát triển nhanh và bền vững
Hiện Đồng Nai có dân số gần 4,5 triệu người, diện tích hơn 12.700 km2. Năm 2025, quy mô kinh tế đạt gần 700 nghìn tỷ đồng, thu ngân sách gần 103 nghìn tỷ đồng. Đây là một trong số ít địa phương hội tụ đầy đủ năm phương thức vận tải: đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa, hàng hải và hàng không. Hạ tầng giao thông chiến lược được đầu tư lớn; hiện Đồng Nai được ví như đại công trường xây dựng của đất nước với hàng loạt dự án trọng điểm đang triển khai, tạo liên kết giao thông vùng, quốc gia và thế giới.
Điểm nhấn là sân bay Long Thành, tổng vốn đầu tư hơn 16 tỷ USD, xây dựng trên diện tích 5.000 ha. Khi hoàn thành tất cả các giai đoạn, sân bay có công suất 100 triệu hành khách và 5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm. Dự kiến cuối năm 2026, dự án đưa vào khai thác giai đoạn 1. Ông Lê Hoàng Sơn, Chủ tịch UBND xã Long Thành, chia sẻ: Cùng với việc Đồng Nai lên thành phố, xã Long Thành sẽ chính thức lên phường vào ngày 30/4 tới, mở ra cơ hội phát triển bứt phá. Với vị trí địa lý và hạ tầng chiến lược được đầu tư, Long Thành sẽ trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới đô thị, bổ sung và cộng hưởng với các cực đô thị khác của vùng Đông Nam Bộ. Long Thành hướng tới trung tâm kết nối hàng không quốc tế, góp phần nâng cao vị thế và sức cạnh tranh của Đồng Nai.
Bà Trương Thị Hương Bình, Giám đốc Sở Tài chính, cho biết: Đồng Nai đang thực hiện quy hoạch đô thị sân bay Long Thành với quy mô 43.000 ha, gắn với hành lang phát triển sông Đồng Nai và tuyến đại lộ ven sông; quy hoạch xây dựng Khu thương mại tự do với quy mô hơn 8.000 ha, vốn đầu tư khoảng 16 tỷ USD tại cửa ngõ phía tây nam sân bay Long Thành. Đây là địa điểm chiến lược giúp hình thành chuỗi logistics đa phương thức, tối ưu hóa chi phí vận hành và nâng cao năng lực cạnh tranh cho Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Để phát huy tiềm năng, lợi thế, phát triển nhanh và bền vững, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Kim Long cho biết: Thời gian tới, địa phương sẽ đầu tư phát triển công nghiệp công nghệ cao, ưu tiên thu hút các dự án lớn, năng lượng tái tạo, đẩy nhanh chuyển đổi số, cải cách thủ tục hành chính. Đồng thời, tăng cường đầu tư phát triển y tế, giáo dục, văn hóa, thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo để nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân.
Đồng chí Vũ Hồng Văn, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh, nhấn mạnh: Đồng Nai xác định việc thay đổi không chỉ mang tính hình thức mà phải đi đôi với nâng cao năng lực ngân sách, thu nhập và chất lượng đời sống nhân dân. Trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, Đồng Nai nhận trách nhiệm là cực tăng trưởng dẫn dắt để cùng cả nước đạt mục tiêu trở thành nước có thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và nước phát triển vào năm 2045.
Bài và ảnh: THIÊN VƯƠNG
