Ngân hàng giảm lãi suất, hỗ trợ nông dân và doanh nghiệp phục hồi sau thiên tai
Gần bến cảng Đề Gi, thuộc tỉnh Gia Lai, khu vực nuôi trồng thủy sản ven đầm đang từng bước hồi sinh sau cơn bão số 13 tàn phá vào năm 2025. Ông Trần Văn Lẹ, một nông dân ở thôn An Quang Tây, xã Đề Gi, vẫn còn nhớ rõ ngày đó khi kiểm tra các ô nuôi cá, tôm bị hủy hoại hoàn toàn. Gia đình ông bắt đầu vay vốn từ Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Agribank) từ năm 2016, với hạn mức tín dụng lên đến 3,2 tỷ đồng và dư nợ hiện còn khoảng 600 triệu đồng.
Thiệt hại nặng nề và sự hỗ trợ kịp thời
Cơn bão đã khiến gia đình ông Lẹ thiệt hại gần 1,3 tỷ đồng, nhiều lồng bè bị cuốn trôi. "Sáng ra nhìn đầm mà không biết bắt đầu lại từ đâu khi toàn bộ hệ thống nuôi cá bớp, cá mú, cá chim bị phá hủy", ông Lẹ chia sẻ. Tuy nhiên, động lực giúp ông và gia đình sớm khôi phục sản xuất đến từ khoản vay hơn 2 tỷ đồng từ Agribank, được giảm lãi suất từ 6,5% xuống còn 5,5%. Điều này đã giảm bớt áp lực tài chính trong giai đoạn khó khăn nhất. Đến nay, sau gần nửa năm, hoạt động nuôi trồng đã phục hồi khoảng 90%. Trước khi bão xảy ra, mỗi năm sản lượng của gia đình ông đạt hơn 20 tấn cá, mang lại lợi nhuận từ 800 triệu đến hơn 1 tỷ đồng, tùy theo biến động giá thị trường.
Không chỉ các hộ gia đình, doanh nghiệp cũng chịu ảnh hưởng nghiêm trọng. Ông Nguyễn Ngọc Châu, Giám đốc Công ty TNHH Ngọc Châu tại tỉnh Gia Lai, cho biết hơn 40 hồ nuôi tôm của công ty bị thiệt hại nặng nề, ước tính khoảng 18 tỷ đồng. "Cả đời làm nghề, tôi chưa thấy cơn bão nào như vậy. Gần như mất trắng", ông Châu tâm sự. Agribank đã giảm 1% lãi suất đối với khoản dư nợ khoảng 17,5 tỷ đồng, cung cấp thêm nguồn lực để doanh nghiệp này phục hồi sản xuất.
Thiên tai năm 2025 và tác động đến nền kinh tế
Năm 2025 ghi nhận một chuỗi thiên tai cực đoan với cường độ và tần suất dày đặc, gây thiệt hại ước tính lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng. Theo thống kê, tổng thiệt hại do thiên tai trong năm lên tới khoảng 85.000-100.000 tỷ đồng, tương đương gần 2% GDP. Hàng trăm nghìn ngôi nhà bị hư hại, hơn nửa triệu héc-ta cây trồng bị ảnh hưởng, và hàng trăm nghìn hộ gia đình rơi vào tình trạng mất nguồn thu nhập. Thiên tai không chỉ gây thiệt hại trực tiếp mà còn làm gián đoạn chuỗi sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản và các hộ kinh doanh nhỏ lẻ.
Số liệu từ ngành ngân hàng cho thấy, khoảng 250.000 khách hàng vay vốn bị ảnh hưởng, với tổng dư nợ gần 60.000 tỷ đồng. Áp lực trả nợ trong khi dòng tiền bị gián đoạn đã khiến nhiều hộ dân rơi vào tình trạng khó khăn kép, tiềm ẩn nguy cơ gia tăng nợ xấu nếu không có giải pháp hỗ trợ kịp thời.
Giải pháp hỗ trợ từ hệ thống ngân hàng
Trong bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã chỉ đạo toàn hệ thống các tổ chức tín dụng triển khai đồng bộ các biện pháp hỗ trợ. Trọng tâm là cơ cấu lại thời hạn trả nợ, giữ nguyên nhóm nợ, và miễn giảm lãi suất từ 0,5-2%/năm. Đây được xem là giải pháp "cấp cứu", giúp người vay giảm áp lực tài chính trước mắt và tạo dư địa để ổn định tâm lý, từng bước khôi phục sản xuất.
Song song đó, các gói tín dụng ưu đãi quy mô lớn, ước tính khoảng 70.000 tỷ đồng, được triển khai nhằm tái cấp vốn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đến cuối năm 2025, gần 1.500 tỷ đồng đã được giải ngân cho khoảng 6.500 khách hàng, trong đó lĩnh vực nông nghiệp chiếm khoảng 600 tỷ đồng. Ngân hàng Chính sách xã hội cũng giảm lãi suất 2%/năm cho khoảng 3 triệu khách hàng tại 22 địa phương, với tổng giá trị hỗ trợ lãi suất hơn 1.100 tỷ đồng, góp phần hỗ trợ các đối tượng yếu thế vượt qua giai đoạn khó khăn.
Ở cấp độ vi mô, nhiều ngân hàng thương mại chủ động vào cuộc với các chương trình riêng biệt:
- Agribank triển khai các chương trình tín dụng đặc thù cho nông dân và hộ sản xuất bị thiệt hại.
- Vietcombank giảm lãi suất tới 2%/năm cho cả khoản vay cũ và mới.
- BAC A BANK đưa ra gói tín dụng 3.000 tỷ đồng hỗ trợ phục hồi sản xuất.
Chỉ riêng từ hệ thống Agribank, trong năm 2025, hơn 26.300 khách hàng bị ảnh hưởng bởi thiên tai được hỗ trợ với tổng dư nợ hơn 13.380 tỷ đồng. Tại Agribank chi nhánh Bình Định, 354 khách hàng được giảm lãi suất với tổng dư nợ gần 895 tỷ đồng.
Vai trò của ngân hàng trong ổn định kinh tế-xã hội
Ông Võ Văn Tài, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Đề Gi, nhấn mạnh: "Thủy sản là sinh kế chính của người dân địa phương. Sau bão, nếu không có sự hỗ trợ kịp thời về vốn thì rất khó để bà con khôi phục sản xuất". Ngay sau thiên tai, chính quyền địa phương và Agribank đã phối hợp rà soát thiệt hại, triển khai chính sách hỗ trợ, tạo điều kiện để người dân tiếp tục vay vốn. Nhờ đó, chỉ sau một thời gian ngắn, nhiều hộ đã cải tạo lại ao đầm, thả giống và từng bước ổn định sản xuất.
Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, hệ thống ngân hàng đang đóng vai trò "trụ đỡ" trong ổn định kinh tế-xã hội sau thiên tai. Tuy nhiên, với thiên tai ngày càng trở thành một "biến số" thường trực trong phát triển kinh tế, việc chỉ hỗ trợ phục hồi ngắn hạn là chưa đủ. Nền kinh tế, đặc biệt là khu vực nông thôn, sẽ tiếp tục dễ tổn thương trước các cú sốc tương tự trong tương lai.
Định hướng phát triển bền vững
Theo các chuyên gia, tín dụng ngân hàng cần được định vị lại, không chỉ là công cụ hỗ trợ mà phải trở thành "đòn bẩy" cho quá trình tái cấu trúc sinh kế theo hướng bền vững. Một số giải pháp được đề xuất bao gồm:
- Ưu tiên phát triển tín dụng xanh, hướng dòng vốn vào các mô hình sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu như nông nghiệp công nghệ cao, sản xuất tuần hoàn.
- Thúc đẩy mô hình cho vay theo chuỗi liên kết, giúp nông dân kết nối với doanh nghiệp và hợp tác xã để chia sẻ rủi ro thị trường và ổn định đầu ra sản phẩm.
- Hoàn thiện hệ sinh thái tài chính bao gồm tín dụng, bảo hiểm, và hỗ trợ ngân sách, nhằm giảm bớt gánh nặng rủi ro cho người vay và ngân hàng.
Sự phối hợp giữa chính sách tiền tệ và tài khóa đã có chuyển biến tích cực, nhưng vẫn cần một cơ chế điều hành linh hoạt, thống nhất để đảm bảo dòng vốn được phân bổ đúng đối tượng và mục tiêu. Những nỗ lực này không chỉ giúp phục hồi kinh tế sau thiên tai mà còn xây dựng nền tảng vững chắc cho phát triển bền vững trong tương lai.
