Căng thẳng Mỹ - Iran: Định kiến 'hổ giấy' và nguy cơ xung đột leo thang
Những người thân cận với Tổng thống Mỹ Donald Trump tin rằng ông có khả năng sẽ phát động một cuộc tấn công quân sự vào Iran. Lập luận của họ dựa trên quan điểm cho rằng sự thất bại của nước Cộng hòa Hồi giáo này trước đòn tấn công của Israel hồi tháng 6 năm ngoái đã phơi bày một hình ảnh "hổ giấy", tức là một thế lực có vẻ mạnh mẽ nhưng thực chất lại yếu kém và dễ bị tổn thương.
Đàm phán bế tắc và những tín hiệu chiến tranh
Phát biểu với kênh Iran International ngày 8/2 tại Washington, bà Elizabeth Tsurkov, nghiên cứu viên cao cấp không thường trú của Viện New Lines, cho biết việc Mỹ gần đây tăng cường hiện diện quân sự trong khu vực là lớn nhất kể từ cuộc tấn công Iraq năm 2003. Sự hiện diện này đã làm dấy lên kỳ vọng rằng vũ lực cuối cùng có thể sẽ được sử dụng để giải quyết các bất đồng.
"Những người quen biết cá nhân với tổng thống đã nói với tôi rằng họ tin ông ấy sẽ tấn công", bà Tsurkov chia sẻ. Bà cũng nhận định rằng các cuộc đàm phán khó có thể thành công vì "mức tối đa mà chế độ Iran sẵn sàng đưa ra thấp hơn mức mà Mỹ sẵn sàng chấp nhận".
Cuộc gặp tại Oman và tuyên bố cứng rắn của Iran
Các cuộc đàm phán giữa Iran và Mỹ đã diễn ra vào ngày 6/2 tại Muscat với nhiều vòng trao đổi qua lại thông qua trung gian Oman. Cuộc thảo luận tập trung hoàn toàn vào vấn đề hạt nhân, và kết quả nổi bật duy nhất được thông báo là Iran nhất trí với Mỹ "sớm" tổ chức vòng đàm phán tiếp theo.
Hai ngày sau cuộc gặp với Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff tại Oman, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố nước này sẽ không bao giờ từ bỏ quyền làm giàu urani ngay cả khi chiến tranh "bị áp đặt", bất chấp sức ép từ Washington. Phát biểu tại một diễn đàn ở thủ đô Tehran, ông Araghchi nhấn mạnh: "Iran đã phải trả cái giá rất đắt cho chương trình hạt nhân hòa bình và việc làm giàu urani. Chúng tôi kiên quyết bảo vệ hoạt động làm giàu urani vì không ai có quyền áp đặt cách hành xử của Iran".
Định kiến 'hổ giấy' và những hệ lụy
Bà Tsurkov cho biết thêm rằng màn thể hiện của Iran trong cuộc xung đột tháng 6/2025 với Israel đã làm nổi bật những giới hạn trong khả năng gây tổn hại của Tehran cho một đối thủ có năng lực. Theo bà, "Iran đã làm hết sức để gây thương vong cho người Israel và phá hoại cơ sở hạ tầng, nhưng chỉ giết khoảng 30 người và không đánh trúng các mục tiêu có thể làm thay đổi cục diện xung đột, chẳng hạn như các cơ sở sản xuất tên lửa phòng không. Ngược lại, Israel đã phá hủy các địa điểm sản xuất tên lửa và tấn công các cơ sở hạt nhân bên trong Iran".
Cho nên, bà Tsurkov kết luận: "Sau cuộc chiến 12 ngày với Israel, đã có một thuật ngữ được đặt ra rằng họ là 'hổ giấy'… họ là một 'hổ giấy' đối với thế giới bên ngoài". Định kiến này có thể đang thúc đẩy những tính toán quân sự mới từ phía Mỹ.
Bối cảnh xung đột và những thiệt hại
Mỹ đã tiến hành năm vòng đàm phán với Tehran về chương trình hạt nhân gây tranh cãi của nước này trong năm ngoái, với thời hạn tối hậu 60 ngày do Tổng thống Trump đặt ra. Khi không đạt được thỏa thuận vào ngày thứ 61, Israel đã phát động một chiến dịch quân sự bất ngờ vào ngày 13/6, tiếp theo là các cuộc tấn công của Mỹ vào ngày 22/6 nhằm vào các cơ sở hạt nhân then chốt tại Isfahan, Natanz và Fordow.
Hàng trăm quân nhân và dân thường đã thiệt mạng trong các đợt không kích của Israel. Tehran đáp trả bằng cách phóng hơn 500 tên lửa đạn đạo và 1.100 thiết bị bay không người lái (UAV), khiến 32 thường dân Israel và một binh sĩ ngoài giờ trực thiệt mạng, đồng thời gây thiệt hại trên diện rộng. Một lệnh ngừng bắn đã chấm dứt cuộc xung đột kéo dài 12 ngày, nhưng số phận của gần 400kg uranium làm giàu gần cấp độ vũ khí vẫn chưa rõ khi mà Tehran cho biết sẽ không từ bỏ các kho dự trữ uranium này.
Tình hình hiện tại vẫn rất căng thẳng, với những diễn biến mới có thể xảy ra bất cứ lúc nào, đe dọa đến hòa bình và ổn định của toàn khu vực Trung Đông.
