Iran Đóng Eo Biển Hormuz Đáp Trả Israel, Thỏa Thuận Ngừng Bắn Lung Lay
Chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tehran đạt được thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày, tình hình tại Vùng Vịnh đã trở nên căng thẳng trở lại. Nguyên nhân là các đợt không kích mới của Israel nhắm vào hạ tầng năng lượng và khu dân cư tại Lebanon, khiến Iran phản ứng quyết liệt.
Nguy Cơ Đổ Vỡ Thỏa Thuận Ngừng Bắn
Theo hãng tin Fars, Iran đã tạm dừng cho phép tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz để đáp trả các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon. Động thái này được đưa ra sau khi Tehran cáo buộc Israel vi phạm lệnh ngừng bắn và đe dọa rút khỏi thỏa thuận nếu các đợt tấn công không chấm dứt.
Kênh 12 của Israel cũng đưa tin Iran kiên quyết yêu cầu Lebanon phải là một phần của thỏa thuận. Tuy nhiên, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định các cuộc tấn công sẽ tiếp tục, mô tả đây là đợt tấn công khốc liệt nhất trong lịch sử vào Lebanon, nhắm vào các khu dân cư, nhà thờ và cơ sở y tế.
Theo báo cáo từ giới chức Lebanon, các cuộc không kích của Israel đã gây tổn thất lớn về người với ít nhất 87 trường hợp tử vong và 722 người bị thương. Các khu vực dân cư đông đúc tại thủ đô Beirut chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Thủ tướng Nawaf Salam kêu gọi cộng đồng quốc tế can thiệp khẩn cấp, cáo buộc Israel phớt lờ luật pháp quốc tế và các nỗ lực hòa bình.
Tuyên Bố Trái Chiều Về Phạm Vi Thỏa Thuận
Tổng thống Donald Trump xác nhận Lebanon không bao gồm trong thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran. Ông mô tả chiến dịch quân sự của Israel nhắm vào Hezbollah là một tiến trình tách biệt: "Vì Hezbollah, họ không được đưa vào thỏa thuận này. Việc đó cũng sẽ được giải quyết ổn thỏa. Không sao cả".
Tuyên bố này đối lập hoàn toàn với thông tin của Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, người khẳng định lệnh đình chiến bao phủ toàn bộ khu vực, bao gồm cả Lebanon. Sự mâu thuẫn này làm dấy lên lo ngại về tính bền vững của thỏa thuận.
Đề Xuất Hợp Tác và Cảnh Báo Từ Mỹ
Trong diễn biến liên quan, Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ sẽ phối hợp với Iran để khai quật và loại bỏ uranium làm giàu bị chôn vùi sau các đợt không kích năm ngoái. Ông khẳng định Tehran đã đồng ý ngừng làm giàu uranium, một điều kiện then chốt mà trước đó quốc gia này luôn bác bỏ.
Theo ông Trump, Washington sẽ giám sát chặt chẽ quá trình xử lý "bụi hạt nhân" thông qua Lực lượng Không gian. Ông cũng đề xuất cùng hợp tác với Iran để quản lý eo biển Hormuz, dù Tehran tuyên bố duy trì quyền kiểm soát.
Tuy nhiên, ông Trump đưa ra cảnh báo đanh thép: bất kỳ quốc gia nào cung cấp vũ khí cho Iran sẽ ngay lập tức chịu mức thuế 50% lên toàn bộ hàng hóa bán vào Mỹ mà không có ngoại lệ.
Phản Ứng Của Việt Nam và Tín Hiệu Hòa Hoãn
Ngày 8/4, Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng nêu rõ: "Việt Nam hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn vừa đạt được giữa Mỹ và Iran, bước tiến quan trọng nhằm giảm căng thẳng, tiến tới khôi phục lại hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn ở khu vực Trung Đông".
Bà Hằng kêu gọi các bên tiếp tục kiềm chế, hành động trách nhiệm và tôn trọng các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế.
Trước thềm vòng đàm phán cấp cao tại Islamabad, Iran đã phát đi tín hiệu hạ nhiệt chiến thuật khi tuyên bố sẵn sàng mở cửa eo biển Hormuz “một cách hạn chế và có kiểm soát”. Tuy nhiên, Tehran khẳng định duy trì sự kiểm soát quân sự tuyệt đối đối với tuyến hàng hải chiếm 20% sản lượng dầu toàn cầu này.
Ngoại trưởng Abbas Araghchi thậm chí đề xuất thiết lập "cơ chế quản lý mới", nỗ lực nhằm chính thức hóa vai trò của Iran trong việc điều tiết dòng chảy năng lượng thế giới. Dù vậy, Iran vẫn cảnh báo sẵn sàng tái giao tranh nếu tiến trình đàm phán không đáp ứng được các lợi ích cốt lõi.
Bối Cảnh Xung Đột Leo Thang
Cuộc chiến giữa Israel và Hezbollah leo thang mạnh mẽ từ tháng 3 sau các đợt trả đũa liên quan đến việc sát hại Lãnh tụ Tối cao Iran. Mặc dù có lệnh ngừng bắn từ tháng 11/2024, Israel vẫn duy trì các đợt tấn công hàng ngày trong suốt 17 tháng qua.
Lệnh ngừng bắn 14 ngày hiện là phép thử quan trọng khi Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) ước tính Iran vẫn sở hữu 441kg uranium làm giàu mức 60%. Tình hình tiếp tục được theo dõi sát sao trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng.
