Iran Tập Trung Khôi Phục Tên Lửa, Hạt Nhân Bị Bỏ Qua Giữa Căng Thẳng Với Mỹ
Trong bối cảnh Mỹ tăng cường lực lượng quân sự và nguy cơ xung đột gia tăng, Iran được cho là đã nhanh chóng phục hồi năng lực tên lửa đạn đạo, trong khi chương trình hạt nhân vẫn chỉ dừng ở mức sửa chữa cầm chừng. Phân tích ảnh vệ tinh của New York Times tiết lộ sự chênh lệch rõ rệt trong tốc độ tái thiết, hé lộ các ưu tiên chiến lược của Tehran.
Công Tác Sửa Chữa Tên Lửa Diễn Ra Nhanh Chóng
Hoạt động sửa chữa tại các cơ sở tên lửa trọng yếu của Iran bắt đầu gần như ngay sau khi hứng chịu các đòn không kích của Israel và Mỹ hồi năm ngoái. Phân tích cho thấy Iran dường như đã khôi phục một số cơ sở tên lửa đạn đạo bị hư hại, với việc xây dựng được ghi nhận tại hơn một nửa số địa điểm bị tấn công trong cuộc xung đột kéo dài 12 ngày vào tháng 6/2025.
Ông Sam Lair, nghiên cứu viên tại Trung tâm Nghiên cứu Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân James Martin, nhận định: "Cơ sở thử nghiệm tên lửa Shahroud được khôi phục đặc biệt nhanh chóng và được cho là đã hoạt động trở lại chỉ trong vài tháng sau các đợt không kích. Đây là nhà máy sản xuất tên lửa nhiên liệu rắn lớn và mới nhất của họ, nên việc ưu tiên hàng đầu là điều dễ hiểu."
Chương Trình Hạt Nhân Tiến Triển Chậm Chạp
Trái ngược với tốc độ khôi phục tên lửa, các cơ sở hạt nhân của Iran chỉ cho thấy những nỗ lực sửa chữa và gia cố mang tính cục bộ. Ba cơ sở làm giàu chính là Isfahan, Natanz và Fordo hiện vẫn trong tình trạng không hoạt động, bất chấp một số hoạt động xây dựng có thể quan sát được từ ảnh vệ tinh.
Ông Joseph Rodgers, nghiên cứu viên của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, cho biết: "Phần lớn hoạt động quanh các cơ sở hạt nhân dường như chỉ nhằm đánh giá thiệt hại và ổn định hiện trường, như dọn dẹp đổ nát hay lấp hố bom. Chúng tôi chưa thấy những nỗ lực phục hồi quy mô lớn."
Bối Cảnh Địa Chính Trị Căng Thẳng
Sự chênh lệch trong tốc độ tái thiết phần nào phản ánh các ưu tiên quân sự của Tehran. Nếu Mỹ tấn công, Iran nhiều khả năng sẽ trả đũa bằng tên lửa đạn đạo nhằm vào Israel cũng như các tài sản của Mỹ và đồng minh trong khu vực. Ông John P. Caves III, chuyên gia tư vấn của Trung tâm Nghiên cứu Vũ khí Hủy diệt Hàng loạt thuộc Đại học Quốc phòng Mỹ, nhận định qua email: "Đe dọa bằng các cuộc tấn công tên lửa là một trong số ít lựa chọn của Iran để răn đe nguy cơ bị đánh tiếp vào các cơ sở hạt nhân."
Cuộc gặp giữa Mỹ và Iran tại Oman vào ngày 6/1 được kỳ vọng có thể ngăn chặn nguy cơ xung đột mới, với chương trình hạt nhân nhiều khả năng là trọng tâm đàm phán. Tuy nhiên, căng thẳng vẫn leo thang khi Mỹ tiếp tục tăng quân và áp đặt các biện pháp trừng phạt mới.
Những Diễn Biến Đáng Chú Ý Khác
- Tại khu phức hợp hạt nhân Natanz, các hư hại đã được phủ bằng một cấu trúc mái màu trắng, khiến việc xác định hoạt động bên trong trở nên khó khăn.
- Ở khu phức hợp Isfahan, những tòa nhà bị phá hủy đã được phủ mái, và các rào chắn mới được lắp đặt tại lối vào tổ hợp đường hầm trong núi.
- Tại khu phức hợp quân sự Parchin, một buồng hình trụ lớn dài khoảng 45 m dường như mới được xây dựng, cho thấy tầm quan trọng chiến lược của địa điểm này.
Ông David Albright, Chủ tịch Viện Khoa học và An ninh Quốc tế, nhận định: "Những hoạt động này làm dấy lên nghi ngờ rằng Iran đang tái cấu trúc một chương trình có khả năng hướng tới chế tạo vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, chúng tôi không cho rằng mối đe dọa này là cấp bách hay cận kề."
