Đàm Phán Mỹ - Iran: Bàn Cờ Căng Thẳng Tại Islamabad
Sau sáu tuần xung đột tàn khốc, cuộc đối đầu trực diện giữa Mỹ và Iran đã chuyển sang bàn đàm phán vào cuối tuần này, bắt đầu từ ngày 11/4 tại thủ đô Islamabad của Pakistan. Sự kiện này đánh dấu nỗ lực ngoại giao quan trọng nhất trong nhiều năm qua, với hy vọng tìm kiếm đột phá nhằm giảm căng thẳng khu vực.
Hai Phái Đoàn Hiện Diện, An Ninh Nghiêm Ngặt
Thành phố Islamabad đang được giám sát an ninh nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn cho các cuộc thương lượng. Phái đoàn Iran do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Baqer Qalibaf dẫn đầu, bao gồm các nhân vật chủ chốt như Ngoại trưởng Abbas Araghchi, Thư ký Hội đồng Quốc phòng Ali Akbar Ahmadian và Thống đốc Ngân hàng Trung ương Abdolnaser Hemmati. Đoàn đã đến Islamabad từ rạng sáng ngày 11/4 theo giờ địa phương.
Về phía Mỹ, phái đoàn do Phó Tổng thống JD Vance đứng đầu, cùng hai đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner, đã có mặt vào trưa cùng ngày. Thành phần này cho thấy quyết tâm của Washington trong việc nâng tầm cuộc đối thoại thành nỗ lực chiến lược cấp cao.
Bất Đồng Chiến Lược Sâu Sắc
Dù cả hai bên đã hiện diện, khoảng cách về quan điểm vẫn còn rất lớn. Washington nhấn mạnh trọng tâm đàm phán là đảm bảo Iran không sở hữu vũ khí hạt nhân. Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định Tehran không có quân bài nào ngoài việc gây gián đoạn tại eo biển Hormuz, và bất kỳ thỏa thuận nào cũng sẽ tập trung vào vấn đề hạt nhân.
Ngược lại, Tehran đưa ra các yêu cầu rộng hơn, bao gồm ngừng không kích tại Lebanon và dỡ bỏ lệnh trừng phạt Iran. Các chuyên gia nhận định đây là chiến thuật gây áp lực nhằm định hình các điều khoản từ trước khi thương lượng chính thức bắt đầu.
Giáo sư Vali R. Nasr từ Trường Nghiên cứu Quốc tế Cao cấp Johns Hopkins cho rằng vấn đề Lebanon và sự mất lòng tin giữa hai bên sẽ tiếp tục gây khó khăn cho việc thu hẹp khoảng cách. Các nhà ngoại giao kỳ cựu cũng bày tỏ nghi ngờ về khả năng đạt được thỏa thuận lớn trong thời hạn hai tuần của lệnh ngừng bắn.
Vị Thế Và Đòn Bẩy Của Iran
Câu hỏi hiện nay là liệu các nhà lãnh đạo Iran có lạm dụng đòn bẩy quan trọng này bằng cách khăng khăng đưa ra những yêu sách tối đa hay không. Giới lãnh đạo Iran tự tin rằng họ đang nắm giữ lợi thế đàm phán, khai thác các mắt xích kinh tế toàn cầu và duy trì sức chống chịu trước áp lực từ Mỹ.
William Wechsler, giám đốc các chương trình Trung Đông tại Hội đồng Đại Tây Dương, nhận định cục diện đang nghiêng về phía Iran sau hơn một tháng giao tranh. Khác với Mỹ, Iran có khả năng kéo dài đàm phán để theo đuổi mục tiêu dỡ bỏ lệnh trừng phạt, điều kiện bắt buộc để tái thiết sau chiến tranh.
Giới Hạn Đòn Bẩy Và Tương Lai Đàm Phán
Về lâu dài, Tehran có thể không có nhiều thời gian như kỳ vọng. Việc phong tỏa eo biển Hormuz gây tổn hại trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu của chính Iran và vấp phải sự phản kháng từ các quốc gia vùng Vịnh. Saudi Arabia và UAE có thể vận hành đường ống dẫn dầu chiến lược để bỏ qua eo biển, trong khi Trung Quốc, đối tác quan trọng của Iran, khó có thể im lặng nếu eo biển bị đóng cửa kéo dài.
Giới ngoại giao nhận định nếu hai bên thể hiện sự linh hoạt, một thỏa thuận khung có thể được xác lập với các nội dung chính: Mỹ dỡ bỏ hoặc nới lỏng lệnh trừng phạt kinh tế, Iran mở cửa lại eo biển Hormuz, và thỏa hiệp về vấn đề làm giàu uranium dựa trên thỏa thuận JCPOA năm 2015. Tuy nhiên, với những yêu sách hiện tại, phái đoàn Mỹ đang phải đối mặt với một nhiệm vụ đầy thách thức tại Islamabad.
