Tòa án Mỹ xét xử Meta và YouTube vì cáo buộc gây nghiện mạng xã hội cho trẻ em
Ngày 9/2 vừa qua, Tòa Thượng thẩm Los Angeles đã chính thức mở phiên xét xử vụ kiện quan trọng liên quan đến các nền tảng mạng xã hội Instagram thuộc Meta và YouTube thuộc Google. Phiên tòa được chủ trì bởi Thẩm phán Carolyn B. Kuhl, thu hút sự chú ý rộng rãi từ công chúng và giới truyền thông.
Nguyên đơn tố cáo các nền tảng như "cỗ máy gây nghiện"
Trong phần mở đầu phiên tòa, luật sư Mark Lanier, đại diện cho nguyên đơn được gọi là K.G.M, đã đưa ra những lời buộc tội mạnh mẽ. Ông khẳng định rằng Meta và Google đã chủ động thiết kế sản phẩm với mục đích giữ chân người dùng trẻ một cách có hệ thống. "Instagram và YouTube vận hành như những cỗ máy gây nghiện thực sự", luật sư Lanier nhấn mạnh. Các nền tảng này sử dụng thuật toán phức tạp, thông báo liên tục và tính năng tự động để kéo dài thời gian sử dụng, tạo ra sự phụ thuộc.
Phía nguyên đơn còn cáo buộc rằng Meta và YouTube đã không cung cấp đầy đủ cảnh báo về các nguy cơ tiềm ẩn đối với sức khỏe tâm thần của người dùng trẻ. Theo luật sư Lanier, các công ty công nghệ này hiểu rõ tác động tiêu cực của sản phẩm đối với trẻ em, nhưng vẫn tiếp tục triển khai vì lợi ích kinh tế. Ông dẫn chứng một email nội bộ từ năm 2015 của CEO Meta Mark Zuckerberg, trong đó yêu cầu tăng thời gian người dùng ở lại nền tảng thêm 12% để đáp ứng các mục tiêu kinh doanh.
Bằng chứng nội bộ và cáo buộc nhắm mục tiêu trẻ em
Nguyên đơn cam kết sẽ cung cấp cho tòa án các tài liệu nội bộ và thư điện tử của lãnh đạo cấp cao, nhằm chứng minh việc các công ty ưu tiên mục tiêu tăng trưởng hơn là sức khỏe người dùng. Luật sư Lanier còn cáo buộc YouTube cố tình nhắm đến người dùng trẻ vì có thể thu phí quảng cáo cao hơn so với phiên bản YouTube Kids, đồng thời lợi dụng các bậc phụ huynh bận rộn đang tìm kiếm một dạng "dịch vụ trông trẻ kỹ thuật số".
Theo lập luận từ phía nguyên đơn, trẻ em với não bộ chưa hoàn thiện đặc biệt dễ bị cuốn vào các thuật toán đề xuất nội dung liên tục. Điều này có thể dẫn đến các hệ lụy nghiêm trọng như trầm cảm, rối loạn ăn uống, các vấn đề tâm thần, và thậm chí là tự tử.
Phía bị đơn phản bác và bối cảnh phiên tòa
Trước các cáo buộc, luật sư đại diện cho Meta và YouTube đã bác bỏ lời buộc tội. Meta và YouTube cho rằng các vấn đề sức khỏe tâm thần của K.G.M xuất phát từ hoàn cảnh cá nhân và gia đình, không phải từ các nền tảng mạng xã hội. Luật sư Paul Schmidt của Meta nhấn mạnh rằng K.G.M lớn lên trong môi trường gia đình bất ổn, từng chịu bỏ bê và bạo hành. Ông dẫn hồ sơ cho thấy K.G.M đã phải gặp chuyên gia trị liệu từ khi mới ba tuổi.
Phía Meta khẳng định nguyên đơn chưa chứng minh được Instagram là nguyên nhân chính dẫn đến các rối loạn tâm thần. Trong khi đó, luật sư của YouTube cũng quả quyết rằng nền tảng không thể chịu trách nhiệm cho mọi hệ quả tâm lý của người dùng khi tồn tại nhiều yếu tố tác động khác.
Phiên tòa dự kiến kéo dài sáu tuần, với sự tham vấn ý kiến của các chuyên gia, thân nhân của những trẻ em đã qua đời và đại diện các bên liên quan. Dự kiến, CEO Meta Mark Zuckerberg, Giám đốc Instagram Adam Mosseri và CEO YouTube Neal Mohan sẽ ra làm chứng. Bồi thẩm đoàn cũng sẽ nghe lời khai của các cựu nhân viên Meta, những người từng công khai cảnh báo về nguy cơ nghiện mạng xã hội ở trẻ em.
Ảnh hưởng rộng lớn và yêu cầu từ chính quyền
Theo CNN, vụ kiện diễn ra trong bối cảnh nhiều phụ huynh lên tiếng cảnh báo về những tác động nguy hại từ mạng xã hội. Kết quả xét xử có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hàng nghìn đơn kiện liên quan cáo buộc tương tự do các gia đình và tổ chức theo đuổi. Phán quyết của tòa án sẽ góp phần xác định trách nhiệm pháp lý của các nền tảng công nghệ đối với sức khỏe người dùng, đặc biệt là trẻ em.
Trong diễn biến mới nhất, chính quyền Mỹ đã yêu cầu tòa án liên bang tại California buộc Meta thay đổi hoặc vô hiệu hóa một số yếu tố trong mô hình kinh doanh. Các yêu cầu bao gồm:
- Xóa tài khoản và dữ liệu của người dùng dưới 13 tuổi.
- Hạn chế các thuật toán và công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) sử dụng dữ liệu này.
- Áp đặt giới hạn thời gian sử dụng và vô hiệu hóa các tính năng như cuộn vô hạn và tự động phát.
Trước những yêu cầu này, đại diện Meta cho biết trong hai năm qua, tập đoàn đã triển khai các "tài khoản thanh, thiếu niên" nhằm tăng cường bảo vệ người dùng trẻ. Tuy nhiên, nhiều ý kiến nhận định rằng các biện pháp này chưa giải quyết triệt để vấn đề.
Giới phân tích đánh giá vụ kiện này đặt ra những yêu cầu về trách nhiệm xã hội của các tập đoàn công nghệ, buộc các "ông lớn" này phải điều chỉnh việc quản lý và hoạt động của các nền tảng số đối với trẻ em. Kết quả cuối cùng sẽ có ý nghĩa quan trọng trong việc định hình tương lai của ngành công nghệ và bảo vệ thế hệ trẻ.
