Máy bay Mỹ bị bắn hạ ở Iran: Huyền thoại 'bất khả xâm phạm' rạn nứt
Cuộc chiến tại Iran, vốn đã vấp phải sự phản đối từ dư luận Mỹ, nay bước vào một chương mới đầy căng thẳng và phức tạp. Sự kiện hai máy bay chiến đấu của Mỹ bị bắn hạ trên lãnh thổ Iran không chỉ là một tổn thất quân sự mà còn làm rung chuyển niềm tin vào sự bất khả xâm phạm của lực lượng Hoa Kỳ.
Hai chiến đấu cơ rơi, một phi công mất tích
Sau khi chiếc F-15E của Mỹ bị bắn rơi, một phi công đã được giải cứu thành công, nhưng số phận của đồng đội vẫn chưa thể xác định. Tiếp đó, thông tin từ Iran cho biết một máy bay chiến đấu thứ hai của Mỹ, loại A-10, cũng bị trúng đạn vào ngày 3/4 theo giờ địa phương. May mắn thay, phi công điều khiển chiếc A-10 đã kịp thời rời khỏi lãnh thổ Iran trước khi nhảy dù và được cứu sống.
Hai sự cố này không đồng nghĩa với việc Iran đã cân bằng về mặt quân sự với siêu cường số một thế giới. Tuy nhiên, trong một cuộc chiến mà ưu thế trên không được xem là lợi thế then chốt của Mỹ, việc hai tiêm kích hiện đại gặp sự cố nghiêm trọng đã phơi bày những rủi ro tiềm ẩn. Lực lượng Mỹ không còn chiếm ưu thế tuyệt đối và hoàn toàn không bất khả xâm phạm như nhiều người vẫn tưởng. Thương vong và thiệt hại hoàn toàn có thể xảy ra.
Tuyên bố 'kiểm soát bầu trời' bị lung lay
Những diễn biến mới nhất đã làm dao động những tuyên bố đanh thép của chính quyền Tổng thống Donald Trump về việc hoàn toàn làm chủ bầu trời Iran. Trước đó, ông Trump và Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth nhiều lần khẳng định Mỹ và Israel có thể tự do hoạt động trên không phận Iran vì Tehran không có khả năng đáp trả.
Trong một cuộc họp báo vào ngày 4/3, ông Hegseth lạc quan tuyên bố: "Chỉ trong vài ngày bước vào chiến sự, tổng thời gian chưa đến một tuần, hai lực lượng không quân mạnh nhất thế giới sắp kiểm soát hoàn toàn bầu trời Iran." Ông gọi đó là "vùng không phận không bị tranh chấp" và tin rằng Iran không thể ngăn cản.
Ông Trump cũng liên tục nhấn mạnh ưu thế trên không của Mỹ, cho rằng máy bay Mỹ có thể bay tự do trên bầu trời Tehran và tấn công các mục tiêu then chốt mà Iran không thể làm gì. Tuy nhiên, thực tế chiến trường đang phủ bóng mờ lên những tuyên bố này.
Iran có thêm đòn bẩy, nguy cơ leo thang
Theo tờ New York Times, việc một phi công Mỹ mất tích trên lãnh thổ Iran đã dấy lên lo ngại về khả năng người này bị bắt giữ. Điều này có thể mang lại cho Tehran một lợi thế quan trọng để gây sức ép lên Washington. Chiến dịch tìm kiếm phi công mất tích đã bước sang ngày thứ ba, với sự tham gia ráo riết của cả quân đội Mỹ và các lực lượng địa phương.
Truyền hình Iran thậm chí đã phát đi thông điệp treo thưởng cho ai giao nộp phi công còn sống. Tình huống này gợi nhớ đến cuộc khủng hoảng con tin năm 1979, khi 52 người Mỹ bị giam giữ tại Tehran trong 444 ngày - sự kiện đã định hình mối quan hệ thù địch kéo dài hàng thập kỷ giữa hai quốc gia.
Bà Suzanne Maloney, Giám đốc chương trình chính sách đối ngoại tại Viện Brookings, nhận định: "Một con tin Mỹ tại Iran có thể sẽ làm gia tăng sự hoài nghi sẵn có của người Mỹ về cuộc chiến này, khiến các lựa chọn vốn đã không lý tưởng của Trump tại Iran càng trở nên phức tạp."
Ngay cả khi phi công mất tích được giải cứu, sự việc vẫn cho thấy rủi ro khôn lường trong chiến sự. Các chiến dịch cứu hộ bản thân chúng đã rất nguy hiểm và có thể kéo theo thêm thương vong. Một trực thăng Black Hawk của Mỹ tham gia tìm kiếm đã bị bắn từ mặt đất, may mắn thoát hiểm.
Đáp trả hiệu quả và chiến thắng chiến lược của Iran
Rõ ràng, dù phải hứng chịu các cuộc không kích dữ dội từ Mỹ và Israel trong hơn một tháng qua, chính quyền Iran vẫn chứng tỏ khả năng đáp trả hiệu quả thông qua các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV nhằm vào Israel cùng các nước Ả Rập vùng Vịnh. Quan trọng hơn, Tehran vẫn đang kiểm soát tuyến đường thủy chiến lược qua eo biển Hormuz.
Ông Mohammad Bagher Ghalibaf, Chủ tịch Quốc hội Iran, đã chế giễu Mỹ trên mạng xã hội X: "Sau khi tuyên bố đánh bại Iran tới 37 lần, cuộc chiến không chiến lược tuyệt vời mà Mỹ phát động giờ đã bị hạ cấp từ 'thay đổi chế độ' xuống thành: Này! Có ai tìm thấy phi công của chúng tôi không?"
Kịch bản hiện tại có thể được xem là một chiến thắng chiến lược đối với Iran, mang lại lợi ích kinh tế và chính trị đáng kể. Trong khi đó, ông Trump tuyên bố sẽ tiếp tục ném bom Iran và thậm chí đưa nước này "về thời kỳ đồ đá", nhưng khó có thể hình dung việc không kích thêm vài tuần sẽ hoàn toàn phá hủy kho vũ khí của Tehran.
Thế 'hai dê qua cầu' và tương lai bất định
Việc Mỹ không còn "bất khả xâm phạm" trên bầu trời Iran đã làm lung lay những tuyên bố đanh thép trước đây. Trong khi đó, Iran có thêm đòn bẩy từ sự kiện phi công mất tích. Cuộc chiến giờ đây rất có thể bị đẩy đi xa hơn, khi một bên cần gỡ gạc thể diện và bên kia tin rằng mình đang nắm cơ hội lật ngược thế cờ.
Thế giới đang trở thành "con tin" trong cuộc đối đầu này, với tương lai hòa bình và ổn định tại Trung Đông ngày càng mờ mịt. Khi những tuyên bố về sức mạnh tuyệt đối bị thử thách bởi thực tế chiến trường, cả Mỹ và Iran đều phải đối mặt với những lựa chọn khó khăn, với nguy cơ leo thang xung đột luôn hiện hữu.
