Nhà Trắng 'dội gáo nước lạnh' khi lãnh đạo NATO tới Mỹ, thỏa thuận ngừng bắn Mỹ - Iran lung lay
Chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tehran đạt được thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày, trạng thái hòa hoãn tại Vùng Vịnh đã trở nên mong manh bởi các đợt không kích mới nhắm vào hạ tầng năng lượng chiến lược. Tình hình căng thẳng leo thang khi Israel tiếp tục tấn công Lebanon, Iran đáp trả bằng việc đóng cửa eo biển Hormuz, và Nhà Trắng bày tỏ sự thất vọng sâu sắc với các đồng minh NATO.
Thỏa thuận ngừng bắn đối mặt thách thức từ các hành động quân sự
Ngày 7/4 theo giờ địa phương, người dân Iran đã xuống đường tạo thành những "hàng rào sống" bao quanh các cơ sở hạ tầng quan trọng như nhà máy điện, trong bối cảnh thế giới đếm ngược đến "giờ G" sau tuyên bố của ông Trump về việc xóa sổ Iran nếu thỏa thuận không được thực hiện. Tuy nhiên, tình hình nhanh chóng trở nên phức tạp khi Israel thực hiện đợt không kích dồn dập vào Lebanon, nhắm vào hơn 100 mục tiêu của Hezbollah - lực lượng do Iran hậu thuẫn.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã lên án các cuộc tấn công này, mô tả chúng là "bừa bãi" và cảnh báo chúng "đe dọa trực tiếp đến tính bền vững của thỏa thuận ngừng bắn". Ông nhấn mạnh: "Lebanon phải được bảo vệ đầy đủ bởi thỏa thuận này". Đáp trả, Hezbollah đã bắn tên lửa vào miền Bắc Israel, đánh dấu cuộc tấn công đầu tiên kể khi thỏa thuận có hiệu lực.
Nhà Trắng thất vọng với NATO và những căng thẳng nội bộ
Trong khi đó, Tổng thư ký NATO Mark Rutte cho biết sau cuộc gặp với Tổng thống Trump rằng nhà lãnh đạo Mỹ "rõ ràng thất vọng" khi nhiều đồng minh không hỗ trợ cuộc chiến chống Iran ở mức độ mong muốn. Ông Rutte mô tả cuộc thảo luận là thẳng thắn giữa "hai người bạn tốt", nhưng ông Trump vẫn tiếp tục công kích NATO trên nền tảng Truth Social: "NATO KHÔNG HỀ CÓ MẶT KHI CHÚNG TA CẦN".
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt tiết lộ ông Trump có thể thảo luận về việc Mỹ rút khỏi NATO, dù ông Rutte từ chối xác nhận. Ông Rutte khẳng định phần lớn châu Âu ủng hộ mục tiêu triệt phá năng lực "xuất khẩu sự hỗn loạn" của Iran, và các nước châu Âu cam kết đảm bảo tự do hàng hải tại eo biển Hormuz.
Eo biển Hormuz: Điểm nóng của khủng hoảng năng lượng
Ngành vận tải biển đang nỗ lực tìm kiếm thông tin về lộ trình an toàn qua eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn. Chủ tịch hãng Mandarin Shipping, ông Tim Huxley, nhận định: "Còn quá sớm để khẳng định điều gì. Tình hình vẫn rất căng thẳng". Phí bảo hiểm duy trì ở mức cao do thiếu thông tin về cơ chế phê duyệt quá cảnh.
Mỹ đã yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz "ngay lập tức, nhanh chóng và an toàn", cảnh báo sẽ hủy bỏ lệnh ngừng bắn nếu Tehran không thực hiện cam kết. Eo biển này, nơi vận chuyển 20% sản lượng dầu toàn cầu, được coi là phép thử quan trọng cho sự bền vững của thỏa thuận.
Biến động kinh tế và phản ứng quốc tế
Giá dầu thế giới lao dốc mạnh, với dầu WTI giảm 16,41% xuống 94,41 USD/thùng, trong khi chứng khoán Mỹ ghi nhận phiên tăng mạnh nhất một năm. Thị trường kỳ vọng lệnh ngừng bắn sẽ giúp giải tỏa áp lực lạm phát và rủi ro năng lượng.
Việt Nam, qua Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng, đã hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn, kêu gọi các bên kiềm chế và tôn trọng luật pháp quốc tế. Tuy nhiên, với việc Iran cáo buộc Mỹ và Israel vi phạm thỏa thuận, tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz, và Tổng thống Trump khẳng định Lebanon nằm ngoài thỏa thuận, triển vọng hòa bình vẫn còn nhiều bấp bênh.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cảnh báo Washington sẵn sàng "xóa sổ một nền văn minh" nếu cần, trong khi Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố nước này sẵn sàng tái chiến bất cứ lúc nào. Thỏa thuận ngừng bắn, thiếu văn bản chính thức và tồn tại ba phiên bản "kế hoạch 10 điểm" gây nhiễu loạn, đang đứng trước nguy cơ đổ vỡ hoàn toàn, đe dọa sự ổn định của khu vực Trung Đông và nền kinh tế toàn cầu.
