Kế Hoạch Phong Tỏa Eo Biển Hormuz Của Trump: Đòn Giáng Kép Cho Iran Và Kinh Tế Toàn Cầu
Sau khi các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tại Islamabad, Pakistan, rơi vào bế tắc, Tổng thống Donald Trump đã đưa ra một quyết định mang tính leo thang: phong tỏa eo biển Hormuz. Động thái này được xem như nỗ lực nhằm gỡ thế khó cho Washington, nhưng đồng thời cũng làm dấy lên những lo ngại sâu sắc về một cú sốc mới đối với nền kinh tế toàn cầu vốn đang mong manh.
Bối Cảnh Đàm Phán Thất Bại Và Áp Lực Từ Washington
Cuộc đàm phán cuối tuần giữa hai bên đã kết thúc trong ngõ cụt, với việc Mỹ không thể buộc Iran chấp nhận các điều khoản như cam kết từ bỏ vũ khí hạt nhân và mở lại eo biển Hormuz. Iran kiên quyết từ chối, bác bỏ lập luận của Mỹ rằng họ đã thua trong cuộc chiến. Sự thất bại này đã thách thức niềm tin cốt lõi của ông Trump vào sức mạnh quân sự Mỹ có thể khuất phục mọi đối thủ.
Trong bối cảnh đó, Tổng thống Trump tuyên bố vào tối ngày 12/4 rằng đã ra lệnh cho quân đội Mỹ thực thi lệnh phong tỏa eo biển Hormuz, bắt đầu từ 10 giờ ngày 13/4 theo giờ miền Đông Mỹ. Mục tiêu công khai là bóp nghẹt nguồn thu từ dầu mỏ của Iran, khiến nền kinh tế nước này suy sụp, đồng thời phá vỡ kế hoạch thu phí của Tehran đối với tàu chở dầu qua tuyến đường biển chiến lược này.
Tác Động Kinh Tế: Giá Dầu Tăng Vọt Và Nguy Cơ Lạm Phát
Các chuyên gia kinh tế cảnh báo rằng lệnh phong tỏa có thể dẫn đến giá dầu tăng cao, mặc dù mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc vào phạm vi và cách thức thực hiện. Kevin Book, Giám đốc điều hành nghiên cứu tại ClearView Energy Partners, nhận định: "Sản lượng thấp hơn thường đồng nghĩa với thị trường khan hiếm hơn và giá cao hơn. Phản ứng của Tehran cũng rất quan trọng. Những hành động trả đũa của Iran hoặc lực lượng Houthi nhằm vào tuyến đường vận chuyển thay thế có thể đẩy giá lên cao hơn nữa."
Ngay sau thông tin phong tỏa, giá dầu Brent đã tăng 8% lên mức 104 USD/thùng. Sự biến động này thử thách quyết tâm của ông Trump, khi người dân Mỹ đang phải đối mặt với giá thực phẩm và nhà ở cao, cùng với mức giá xăng trung bình vượt 4 USD/gallon. Giá dầu tăng còn góp phần đẩy lạm phát từ 2,4% trong tháng 2 lên 3,3% trong tháng 3, tạo ra tác động tiêu cực lan rộng trên toàn nền kinh tế.
Chi Tiết Kế Hoạch Phong Tỏa Và Những Mâu Thuẫn
Ông Trump giải thích trên Fox News vào sáng 12/4 nhưng không làm rõ cách thức thực hiện, chỉ nhấn mạnh nguyên tắc "tàu nào vào được thì ra được" và không có ngoại lệ cho đồng minh. Tuy nhiên, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuyên bố rằng phong tỏa chỉ áp dụng với tàu ra vào cảng Iran, không cản trở tàu chỉ đi qua eo biển. Sự mâu thuẫn này làm dấy lên nhiều câu hỏi về tính khả thi và rủi ro của kế hoạch.
Phóng viên Heidi Zhou-Castro của Al Jazeera tại Washington, DC, chỉ ra: "Có rất nhiều câu hỏi ở đây, với những thông tin trái chiều từ phía Mỹ. Ông Trump nói phong tỏa nhắm vào tất cả tàu, nhưng CENTCOM lại nói chỉ nhắm vào tàu đến từ cảng Iran."
Phản Ứng Của Iran Và Nguy Cơ Leo Thang Xung Đột
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã đáp trả, cảnh báo rằng bất kỳ tàu quân sự nào tiếp cận sẽ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn và "sẽ bị xử lý nghiêm khắc". Điều này làm dấy lên lo ngại về việc tái diễn xung đột, đặc biệt khi các cuộc đàm phán thất bại và hai bên cáo buộc lẫn nhau thiếu linh hoạt.
Thế Khó Của Trump Và Các Lựa Chọn Hạn Chế
Kế hoạch phong tỏa tiềm ẩn rủi ro nghiêm trọng, nhưng các lựa chọn khác dành cho ông Trump dường như cũng không khá hơn. Việc nối lại chiến dịch không kích có thể không khiến Iran nhượng bộ, trong khi tấn công cơ sở hạ tầng dân sự lại gây tổn hại cho thường dân và kích hoạt đòn trả đũa. Mặt khác, rút quân sau khi tuyên bố hoàn thành mục tiêu sẽ để lại Iran kiểm soát eo biển - yết hầu xuất khẩu dầu toàn cầu.
Cựu Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Nikki Haley nhận định: "Nếu chúng ta không làm gì để ngăn chặn họ, Iran không chỉ có đòn bẩy mà còn có thêm nguồn tiền để tài trợ cho các lực lượng ủy nhiệm và chương trình hạt nhân."
Hậu Quả Ngoại Giao Và Thách Thức Thực Thi
Phong tỏa eo biển có nguy cơ gây căng thẳng với các cường quốc như Trung Quốc nếu Mỹ chặn tàu của họ, đồng thời làm tổn hại đồng minh như Nhật Bản và nhiều nước châu Âu phụ thuộc vào dầu mỏ Vùng Vịnh. Quân đội Mỹ vẫn chưa cung cấp chi tiết về kế hoạch, và các chuyên gia cho rằng việc bắn tên lửa vào tàu chở dầu là khó xảy ra do nguy cơ thảm họa môi trường.
Dana Stroul, cựu quan chức Lầu Năm Góc, nhận xét: "Ông Trump muốn giải pháp nhanh chóng. Thực tế là nhiệm vụ này khó thực hiện đơn độc và có thể không bền vững trong trung và dài hạn."
Kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz của Tổng thống Trump không chỉ là một động thái quân sự nhằm vào Iran, mà còn là một yếu tố có thể gây chấn động cho nền kinh tế toàn cầu, với những hệ lụy khó lường về giá cả, lạm phát và ổn định chính trị khu vực.
