Tổng thống Trump tuyên bố phong tỏa eo biển Hormuz sau đàm phán Mỹ - Iran thất bại
Ngày 12/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump chính thức tuyên bố Hải quân Mỹ sẽ phong tỏa eo biển Hormuz, chặn mọi tàu thuyền ra vào tuyến đường thủy chiến lược này. Động thái này được đưa ra ngay sau khi các cuộc đàm phán trực tiếp lịch sử giữa Mỹ và Iran tại Islamabad, Pakistan, kết thúc mà không đạt được bất kỳ thỏa thuận nào.
Đàm phán kéo dài 21 giờ kết thúc trong bế tắc
Cuộc đàm phán cấp cao giữa Phó Tổng thống Mỹ JD Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đã diễn ra xuyên suốt trong gần 21 giờ tại thủ đô Islamabad. Đây là cuộc tiếp xúc trực tiếp đầu tiên giữa hai nước kể từ sau Cách mạng Iran năm 1979, với sự trung gian tích cực của Pakistan. Tuy nhiên, các bên không thể vượt qua được điểm nghẽn chính liên quan đến vấn đề hạt nhân và kiểm soát eo biển Hormuz.
Phó Tổng thống Vance cho biết Mỹ đã đưa ra "đề xuất cuối cùng và tốt nhất", yêu cầu Iran cam kết từ bỏ tham vọng hạt nhân một cách rõ ràng và dài hạn. Tuy nhiên, phía Iran từ chối chấp nhận điều kiện này. Ông Vance nhấn mạnh: "Phía họ đã lựa chọn không chấp nhận các điều kiện của chúng tôi. Chúng tôi rời đi mà chưa có thỏa thuận."
Tuyên bố cứng rắn từ Tổng thống Trump
Trong loạt bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Trump cáo buộc Iran "cố tình không thực hiện" cam kết mở lại eo biển Hormuz, gây ra sự gián đoạn và tổn hại cho nhiều quốc gia. Ông tuyên bố: "Như vậy, Hải quân Mỹ sẽ bắt đầu phong tỏa toàn bộ tàu thuyền ra vào eo Hormuz."
Ông Trump gọi hành động của Iran là "sự tống tiền toàn cầu" và khẳng định Mỹ sẽ không chấp nhận bị ép buộc. Ông cho biết đã chỉ đạo Hải quân kiểm tra và chặn mọi tàu trả phí cho Iran, đồng thời sẽ phá hủy các bãi mìn do Iran rải xuống. "Bất kỳ người Iran nào nổ súng vào chúng ta hoặc tàu dân sự sẽ bị tiêu diệt," ông viết.
Phản ứng từ Iran và cộng đồng quốc tế
Phía Iran ngay lập tức bác bỏ thông tin tàu chiến Mỹ đi qua eo Hormuz và cảnh báo sẽ "phản ứng mạnh" với mọi tàu quân sự tìm cách vượt qua. Chủ tịch Quốc hội Ghalibaf cho biết Mỹ đã không thể giành được niềm tin của phái đoàn Iran trong vòng đàm phán này.
Cựu Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif cáo buộc Mỹ tìm cách áp đặt điều kiện lên Tehran. Ông nói: "Không có cuộc đàm phán nào, ít nhất là với Iran, có thể thành công nếu dựa trên 'điều kiện của chúng tôi hay của các ông'."
Liên minh châu Âu (EU) lên tiếng nhấn mạnh ngoại giao là "then chốt" để giải quyết xung đột Trung Đông. Trong khi đó, Tổng thống Nga Vladimir Putin khẳng định sẵn sàng tiếp tục hỗ trợ các nỗ lực hòa giải.
Triển vọng mong manh và những hệ lụy
Mặc dù đàm phán thất bại, cả Mỹ và Iran vẫn để ngỏ khả năng tiếp tục đối thoại trước khi lệnh ngừng bắn mong manh hết hiệu lực vào ngày 21/4. Pakistan, với vai trò trung gian, kêu gọi các bên duy trì ngừng bắn và tiếp tục nỗ lực ngoại giao.
Giám đốc điều hành tập đoàn dầu khí quốc gia UAE ADNOC, Sultan Al-Jaber, cảnh báo bất kỳ sự gián đoạn nào tại eo biển Hormuz sẽ đe dọa an ninh năng lượng, lương thực và y tế toàn cầu. Ông nhấn mạnh việc tạo ra tiền lệ như vậy là "nguy hiểm và không thể chấp nhận".
Tình hình hiện tại đặt ra những thách thức lớn cho an ninh hàng hải quốc tế và triển vọng hòa bình tại Trung Đông. Các chuyên gia nhận định cuộc đấu trí giữa Mỹ và Iran sẽ còn tiếp diễn, với eo biển Hormuz trở thành tâm điểm căng thẳng mới.
