Viện trợ châu Âu tăng vọt bù đắp khoảng trống từ Mỹ trong cuộc chiến Ukraine
Theo báo cáo mới nhất từ Viện Kinh tế thế giới Kiel, được The Kyiv Independent dẫn lại, viện trợ quân sự của châu Âu dành cho Ukraine đã tăng 67% trong năm 2025, trong khi viện trợ nhân đạo và tài chính tăng 59%. Sự gia tăng này diễn ra trong bối cảnh cuộc xung đột Nga-Ukraine vẫn tiếp diễn, giúp duy trì mức hỗ trợ tổng thể ổn định cho Kiev.
Sự sụt giảm viện trợ từ Mỹ dưới thời Tổng thống Trump
Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra rằng tổng mức hỗ trợ quân sự cho Ukraine vẫn thấp hơn 13% so với mức trung bình hàng năm trong giai đoạn 2022-2024. Nguyên nhân chính là sự sụt giảm mạnh trong viện trợ quân sự từ Mỹ, trùng với năm đầu tiên Tổng thống Mỹ Donald Trump trở lại nắm quyền. Kể từ khi nhậm chức vào tháng 1-2025, ông Trump chưa phân bổ bất kỳ gói viện trợ quốc phòng mới nào theo Quyền rút của tổng thống (PDA) – công cụ mà người tiền nhiệm Joe Biden thường xuyên sử dụng.
Thay vào đó, chính quyền Trump lựa chọn bán vũ khí cho Ukraine thông qua các đối tác trong liên minh quân sự NATO, sử dụng Danh sách Nhu cầu ưu tiên của Ukraine (PURL). Theo báo cáo, các nhà tài trợ NATO đã mua số vũ khí Mỹ trị giá 3,7 tỉ euro (4,39 tỉ USD) cho Kiev trong năm 2025, bao gồm các hệ thống như HIMARS và Patriot.
Phân bổ viện trợ và vai trò của Liên minh châu Âu
Hiện nay, Liên minh châu Âu (EU) cung cấp phần lớn viện trợ tài chính và nhân đạo cho Ukraine, trong khi một nhóm nhỏ các quốc gia tài trợ đảm nhiệm phần lớn viện trợ quân sự. Ông Christoph Trebesch, trưởng nhóm Ukraine Support Tracker của Viện Kinh tế thế giới Kiel, nhận định: "Các nhu cầu ngân sách ngày càng tăng của Ukraine hiện chủ yếu được tài trợ thông qua các khoản vay và tài trợ ở cấp độ EU."
Ông Trebesch giải thích thêm: "Sự phụ thuộc ngày càng lớn vào viện trợ đa phương ở cấp EU đồng nghĩa với việc hỗ trợ cho Ukraine được phân bổ công bằng hơn trong khối, cụ thể là phù hợp với tỉ trọng GDP của từng quốc gia. Tuy nhiên, xu hướng này chỉ thấy rõ ở viện trợ tài chính, trong khi viện trợ quân sự vẫn đòi hỏi các khoản đóng góp song phương từ từng quốc gia thành viên và chúng tôi thấy mức độ chia sẻ gánh nặng ở đây thấp hơn nhiều."
Chênh lệch trong đóng góp giữa các khu vực châu Âu
Báo cáo cũng nêu bật sự chênh lệch trong đóng góp viện trợ quân sự giữa các khu vực châu Âu:
- Đức và Vương quốc Anh chịu trách nhiệm cho 2/3 tổng viện trợ quân sự của Tây Âu dành cho Ukraine trong giai đoạn 2022-2025.
- Bắc Âu là khu vực tài trợ lớn thứ hai.
- Trong khi đó, viện trợ từ các nước Đông Âu và Nam Âu đã giảm sút đáng kể: viện trợ quân sự từ Đông Âu giảm từ 17% năm 2022 xuống chỉ còn 2% vào năm 2025, và hỗ trợ quốc phòng từ Nam Âu giảm từ 7% xuống còn 3% trong cùng giai đoạn.
Sự thay đổi này phản ánh những thách thức trong việc phân bổ gánh nặng hỗ trợ quân sự, trong khi cuộc chiến Ukraine tiếp tục đòi hỏi nguồn lực lớn từ cộng đồng quốc tế.
